ڕاپۆرت

پەرلەمانتاری ئۆپۆزیسیۆن چۆن لەپەرلەمانتاری دەسەڵات جیاتان بکەینەوە؟

لە وەتەی بەناو ئۆپۆزسیۆن لە هەرێمی کوردستان دروست بووە، رەنگ زۆر کەس کە خەونی دادپەروەری و کوردستانێکی دیموکرات و دامەزراوەیی هەبوو بێت، هەر زوو ئەو خەونەی کاڵ بووبێتەوە.  کە بەگەواڵە هەوری ئۆپۆزسیۆندا هەڵی واسی.
با ئەوەش بڵیین بتەوێ وڵاتێکی دیموکرات و پێشکەوتووت هەبێت بێ کارابوونی ئۆپۆزسیۆن مەحاڵە. وەلێ لای ئێمە هەموو شتێک زوو کورت دێنێت، هەرزوو ئەو ئۆپۆزسیۆنەش دەستی ئاشکرابوو .
لەو بەدبەختییە، ئۆپۆزسیۆنیش کۆپییەکی وێرانی ئەو حیزبە بالادەستانە دەرچوو کە لە کۆتاییدا ئەوانیش کەوتنە بەردەرگای حیزبە گەورەکان و هیچی تر. تەنانەت رابەرەکانیشی کەوتنە هەڵەی کوشندەوە. ئیدی ئاو بێنەو دەستی لێ پشۆ.
من نامەوێ لەم وتارەم چیتر باسی بە ناو ئۆپۆزسیۆن بکەم، دێمە نێو باسەکەمەوە، چۆن جیاکاری بکەین لە نێوان ئەندام پەرلەمانی پارتی و یەکێتی و گۆڕان و کۆمەڵو یەکگرتوو، نەوەی نوێ و …..
هەموو بیرمانە پەرلەمانتارەکانی بەرەی ئۆپۆزسیۆن لە دروشم و نوسینی سەر پۆستەرەکانیان بەردەوام کارا تر و کاریگەر تر باسی حاڵو باڵی خۆیان دەکرد تا ئەوەی کە بە نیازی خۆیان گەیشتن. من ناخوازم بێ رێزی لە بەرامبەر پەرلەمانتاریەکێتیی و پارتی بنوێنم، هەرنەبێت، ئەوان بەسەر پشتی رەخنە لە دەسەڵات و باس و خواسی گەندەڵی و حیزبی بنەماڵەو پیاوی حیزبو نادادپەروەری و کۆمەڵێک دروشمی باقو بریق نەهاتن، خۆڵ بکەنە چاوی رای گشتییەوە.

بەڵام پێم بڵێن جیاوازی ئێوە و ئەوانی تر چیین؟

زۆر لەوانەی بوون بە پەرلەمانتار،  بەردەوام باسی نا دادی موچەی پەرلەمانتارو فەرمانبەری تریان دەکرد، ئەڵبەتە هەر پەرلەمانتار نا، بەلکو هەموو ئەو پۆستانەش کە بەسواری پشتی ئۆپۆزسیۆنەوە بەدەست هاتوون،  ئاساییە کە ئەو موچە چەورە وەرگریت، وەکو هەموو پەرلەمانتارێک، یان وەزیرو راوێژکارو  پۆستی دی، بەڵام دەکرێ جێ دەستت دیار بێت لە چاکسازی و لەنێو ئەو هەموو نادادیەی باوەڕت پێی بووە، تۆ دادوەر بوبێتی! دەکرێ بەشێکی ئەو موچەیەت بۆ چاککردنی کەرتە جیاکانی کۆمەڵگا بەکارهێنابێت، جێ دەستت دیار بوبێت.. هەر نەبێت جیاوازییەکان لە تۆدا ببینین!
چەند  لە ئاوەدان کردنەوەو بوژاندنەوەی ئابووری ئەو هەرێمە بەشداریت کردووە، باسی ئەوەم بۆ مەکە حکومەتی هەرێم هەیەو ئەرکی ئەوانەو فەلسەفەی تر…
بە نموونە لەو کاتەوەی پەرلەمانتاری ئۆپۆزسیۆن دروست بووە چەند کارخانەتان دروست کرد؟  چەند بیری ئاوتان بۆ جوتیاران هەڵکەند؟ چەند قوتابخانەتان لەسەر ئەرکی خۆتان دروست کرد، چەند ماڵە ئەنفالتان بوژاندەوە، چیتان بۆ میدیای ئەهلی کرد، چەند رۆژنامەتان بوژاندەوە، ببینە خۆ حیزبەکەت جیاوازی لە نێوان خۆی و پارتیو یەکێتیدا نەهێشت، ئێ خۆ دەبێت لە ئاستی تاکدا درۆ نەکەیت لەگەڵ بیرو باوەرەکەت لەوەی بڕوات پێی بووە.
ئەڵبەتە ئەو مانۆرە سیاسیانەی جار جارە دەیکەن بە بێ سودێکی گشتی تەنها لە قسەو باسی تۆڕە کۆمەلایەتی و ئەو راگەیاندن و هەندێک کەنال چی تر نەبووە لەوەی گۆڕانکارییەک بهێننە کایەوە.

دوواجار  ئەوەی کە دەکرا بیکەن ونەتان کردووە، کاری تاکە کەسییە. رەنگە هەمووتان دەست بەو بیرورا ئاینییەوە بگرن: خێر بکە با دەستەکانیشت پێی نەزانن، ئەزانی چاوەکەم تۆ قوتابخانەیەک لەسەر ئەرکی خۆت نۆژەن کەرەوە، تۆ پارەی نەشتەرگەری کەسێکی بێ پارە بدە با هەموومان بیزانین.تۆ سەد دار بڕوێنە ، شەقامی چەند گوندێک نۆژەن کە، چەند ماڵیک لە کرێ نشینی رزگارکە، با هەموومان بیزانین.
لە تویتەر پەرلەمانتارێک نوسیوییەتی زۆری پارەکەم دەدەمە هەژاران، وەک ئەوەی بیەوێ خۆڵ بکاتە چاوی خەڵک، لەکاتێکدا برای ئەو پەرلەمانتارە هەموو رۆژێک بۆ کرێکاری لەسەیدسادقەوە دەچیتە سلێمانی ئەگەر کارێکی دەست بکەوێت.

لەماوەی دروست بوونی ئۆپۆزسیۆنەوە کارێکی واتان کردووە کە کەس باوەڕی بە گۆرانکاری نەمێنێت،  تەنانەت واتان لە یەکێتی و پارتیش کردووە، لە رابردوو باشتر بکەونە کۆنترۆڵ کردنی هەموو کایەکان، تەنانەت ئەگەر گۆڕانکارییەکیش هەبێت بە بلوێری ئەواندا گوزەر دەکات و ئەو وێنە روکەشەشتان نامێنێت.
سەیرە من داوایەکی قورسیش لە خەڵکانێک دەکەم کە نغرۆبوون لە عەیشو نۆش و بەزم وسەفا، لە زەمەنیکدا هەرچی مۆراڵە بەرەو داروخان دەچیت.
باسی دادوەری بۆ کێ دەکەم کە لە لێڵاوێکدا سەوڵ لێ دەدات، تا بە کۆتایی چوارساڵەکەی بگات و، خانە نشینییە قەبەکەی حەڵاڵ کات.

یەحیا بەرزنجی

بێناسنامەکان، گۆڕستانی ئەو ژنانەی بێکەسکوژ کران

ئا: ڕێژنە سەردار

بێناسنامه‌کان له‌گردی سه‌یوانی شاری سلیمانی، کۆمەڵە گۆڕێکی بێنازی ئەو ژنە خنکاوو کوژراوانەن کە لەژیان‌و مردنیشیاندا بەدبەخت‌و دڵشکاو بون.

“بێناسنامەکان” دەکەوێتە بەشی خواری خوارەوەی گۆرستانی سەیوان، ئەوانەی لێرەدا بەخاک سپێردراون ئەوەندە بێکەسن کە ساڵ دێت‌و ده‌ڕوا که‌سێک نابینی بێت‌و فرمێسکێکیان بۆ هه‌ڵڕێژێ یاخود گوڵێک بخاتە سەر گۆڕیان. Read More »

لە ساڵی 2019دا، چوونی کۆچبەران لە تورکیاوە بۆ ئەوروپا دوو هێندە زیاد بووە

لە ساڵی 2019دا، زیاتر لە 70 هەزار کۆچبەر لە تورکیاوە دەربازی وڵاتانی یەکێتی ئەوروپا بوون، هەر لە هەمان ئەو ساڵەشدا، 445 هەزار کۆچبەری تر لەلایەن هێزە ئەمنییەکانی تورکیاوە دەستگیرکراون.

ڕاپۆرتێکی نهێنی یەکێتی ئەوروپا ئاشکرایکردووە کە ژمارەى ئەو کۆچبەر و پەنابەرانەى ساڵی 2019 لە تورکیاوە چوونەتە ئەوروپا زۆر بەرزبووەتەوە، ژمارەکە لە سەرەتای کانونی دووەم تاوەکو ناوەڕاستی کانونی یەکەمی 2019 تۆمارکراون و بەراورد بە ساڵی 2018، بەڕێژەى 46% زیادی کردووە.

زۆربەى ئەوانەى لە تورکیاوە گەیشتوونەتە ئەوروپا چونەتە یۆنان کە نزیکەى 68 هەزار کۆچبەرن، هەزار و 803 کەسیشیان چوونەتە ئیتاڵیا، 197 کەسیان چوونەتە بولگاریا و 261ی تریشیان بۆ قوبروس.

هەر بەپێی ئامارەکان، سێ یەکی ژمارەکە کۆچبەری ئەفغانی بوون، هاوکات 14%ی سوری، 9.5%ی پاکستانی، 8%ی عێراق و 5%ی تورکی بوون.

ڕاپۆرتەکە باسیشی لە کەمپە زۆر قەرەباڵغەکانی ناو دورگەکانی یۆنان کردووە کە لەئێستادا 35 هەزار کۆچبەری لەخۆگرتووە لەکاتێکدا خۆی تەنها توانای جێگیرکردنی پێنج هەزاری هەیە، بەهۆی بارودۆخی خراپی کەمپەکانیشەوە، لەئێستادا حکومەتى یۆنان دەستیکردووە بە گواستنەوەى کۆچبەران بۆ خاکی سەرەکی.

بەرزبوونەوەى زۆری ئاستی دەربازبوونی کۆچبەران لە تورکیاوە گومانی لە ڕێککەوتنی ساڵی 2016ی نێوان تورکیا و یەکێتی ئەوروپا دروستکردووە کە ئامانجی سەرەکی ڕێککەوتنەکە ڕێگرییە لە دەربازبوونی کۆچبەرانی نائاسایی لە دەریای ئیجەوە، بەپێی ڕێککەوتنەکەش، دەتوانرێت هەموو ئەو کۆچبەرە نائاساییانەى کە لە تورکیاوە دەچنە یۆنان، بگەڕێنرێنەوە بۆ تورکیا.

لە بەرانبەردا، یەکێتی ئەوروپا بڕی شەش ملیار یۆرۆ دەداتە تورکیا وەک کۆمەکی بۆ هاوکاری قەیرانی ئاوارە سورییەکان لە تورکیا هەرچەندە تورکیا داوای پارەى زیاتر دەکات.

لەلایەکی ترەوە، سولەیمانی سۆیلۆ، وەزیری ناوخۆی تورکیا لە چاوپێکەوتنێکی تەلەفزیۆنیدا ڕایگەیاند، لە ساڵی 2019دا، 445 هەزار کۆچبەری نائاسایی لەلایەن هێزە ئەمنییەکانی تورکیاوە دەستگیرکراون لەکاتێکدا 105 هەزار کەسیان ڕەوانەى وڵاتانى خۆیان کراونەتەوە.

TMP – 16/01/2020

Photo credit: شەتەرستۆک جیۆرگیۆس کریتسۆفشنهس

Photo caption: لیسبۆس، یۆنان، 23ی تشرینی یەکەمی 2017، چەند پەسەکێکی سەلامەتی کە لەلایەن کۆچبەرانەوە بەجێهێڵراوە لە کەنارئاوەکانی میتیلیىنی کەوتوون

سەرچاوە: پڕۆژەی كۆچبەر

لە نۆمانگدا ٩٢ ژن کوژراون و خۆیان کوشتووە

لە هەرێمی کوردستان لە ماوەی نۆ مانگدا ٣٥ ژن کوژراون و ٥٧ژن-یش خۆیان کوشتووە، ٢٠٧ ژن-ی دیکەش سووتاون و خۆیان سوتاندووە.

بەڕێوبەرایەتیی گشتیی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژیی دژ بە ئافرەتان لە هەرێمی کوردستان، ئاماری نۆ مانگی یەکەمی ئەمساڵی، توندوتیژییەکانی دژ بە ژنانی بڵاوکردەوە. Read More »

داگیركردنى شه‌نگال ؛ چیرۆكێكى ته‌مومژاوى

ئامادەکردن و بەدوادچوونی:سەرتیپ وەیسی کریم

رۆژى 3ى ئابى 2014، رێكخراوى داعش شه‌نگالی داگیركرد، به‌ هه‌زاران كه‌سیان له‌ پیاو كوڕو كچ و ئافره‌ت و ژن و منداڵى ئێزیدى به‌ بێ هۆكار كوشت، یاخود به‌دیلیان گرتن، تاوه‌كو ئێستاشى له‌گه‌ڵ دابێت چاره‌نووسى به‌ هه‌زاران كه‌س نادیاره‌. Read More »

خۆپیشاندانەكەی شیلادزێ چۆن رویدا؟

راپۆرتی: محەمەد رەئوف
بۆردومانە بەردەوامەكانی سوپای توركیا بۆسەر گوندنشینانی هەرێمی كوردستان و شەهیدكردن و برینداركردنی هاوڵاتیان، ناڕەزایی زۆری لێكەوتوەتەوە، ئەمە لە كاتێكدایە كە ژمارەیەكی زۆری بارەگاو بنكەی سوپای توركیا لەناو خاكی هەرێمی كوردستاندا هەن، خۆپیشاندانەكەی شیلادزێ رق و توڕەیی پەنگخواردووی هاوڵاتیانی ناوچەكەیە لەبەرامبەر بۆردومانە بەردەوامەكانی سوپای توركیا و شەهیدكردنی هاوڵاتیانی مەدەنی هەرێمی كوردستان. Read More »