ڕاپۆرت

ڕەئوف ئاکرێیی کێبوو؟ بۆ تیرۆرکرا ؟ کێ تیرۆریکرد ؟

لە تیرۆری ڕەئوف ئاکرێییەوە و بۆ کەیسی ڕۆژنامەنووسانی بادینان 

لەدوای ڕاپەڕین یەکەمین زەنگی بێدەنگکردنی ڕۆژنامەنووسان بە تیرۆرکردنی ‘ڕەئوف ئاکرێیی’ لێیدا و زنجیرەیەک تیرۆری بەدوای خۆیدا هێنا، دوای ٢٩ ساڵ هاوپیشەکانی ئاکرێی لە هەمان زێدی ئەو، بەشێوازێکی نوێ و لەڕێگای دادگاوە سزا دەدرێن و هەوڵی بێدەنگکردنیان دەدرێت.

ئەمڕۆ ساڵیادی تیرۆرکردنی نووسەر، ڕۆژنامەنووس و چالاکوان’ڕەئوف ئاکرێیی’یە، کە لە شەوی ٢٦ی ئایاری ١٩٩٣ لەبەردەم ماڵەکەی خۆیدا لە شاری پارێزگای دهۆک، تیرۆرکرا.

ڕەئوف ئاکرێیی کێبوو؟

ڕەئوف کامیل ئاکرێیی نووسەر، ڕۆژنامەنووس و چالاکوان، لە ساڵی ١٩٥١ لە شارۆچکەی ئاکرێ‌ لە دایک بووە، سەرەتای خەباتی لە ناو ڕیزەکانییەکێتی قوتابیانی کوردستان دەستپێکردووە، پاشان کۆمەڵەی خوێندکارانی دامەزراندووە و کۆتا وێستگەی خەباتی خوێنکاری لەناو ‘یەکێتی خوێندکارانی شۆڕگێڕی کوردستان’دا بووە، کە هەر خۆی دامەزرێنەری بووە.

ئاکرێی لە ساڵی١٩٧٥، لەکاتێکدا، کە هێشتا خوێندکارە، لەگەڵ کۆمەڵێک ڕۆشنبیر بەشداریی کردووە لە دامەزراندنی پارتی کرێکاران و ڕەنجدەرانی کوردستان.

لە ساڵی ١٩٧٦-١٩٧٧، کۆلێژی ئابووریی زانکۆی موسڵی بە پلەییەکەمی ئەو زانکۆییە و پلەی دووەمی زانکۆکانی عێراق تەواو کردووە و دوای ساڵێک بووەتە فەرمانبەر لە ئاماری دهۆک، پاشان بە هۆی هەستی نیشتمانپەروەریی و دڵسۆزبوونی و سەرپێچیکردن لە خواستی ڕژێمی بەعس، گواستراوەتەوە بۆبەڕێوبەرایەتیی ئاماری تکریت و ئەویش وەک هەڵوێستێک وازی لەو کارە هێناوە و دەستی بە کرێکاریی کردووە.

ڕەئوف ئاکرێی ساڵی ١٩٨٤ ڕێکخراوی ‘تێکۆشانی ڕەنجدەرانی کوردستان’ی دامەزراند، هەر لەو ساڵەدا دژی کۆبوونەوەی یەنەکە و حزبی بەعس، بەیاننامەی دەرکرد.

ئاکرێیی سەرنووسەری ڕۆژنامەی ڕێگای ڕەنجدەران بووە، كە بە هەردوو زمانی كوردی و عەرەبی دەردەچوو، هاوكات خاوەنی چەند کتێبێک بە ناونیشانەکانی قچیە کوردستان الجنوبیە و اڵافاق المستقبلیە، الحملە علی بادینان و اوچاع اللاجنین و مدخل الی الاقتصاد السیاسی بوو، شۆڕشگێڕێکی بە دیسپلین و بیرمەندێكی پابەند بووە بە بیروباوەڕەكانی بۆ خەباتكردنی لە پێناوی كرێكاران و ڕەنجدەران.

بەرەو خەباتی چەکداریی

ڕەئوف ئاکرێیی لە ساڵی ١٩٨٧ بووەتە پێشمەرگە لە ناوچەی بادینان، خەباتی چەکداریی ئاکرەیی دوور لە هەردوو حزب ‘پەدەکە و یەنەکە’ بووە و هەوڵی پاراستنی سەربەخۆیی داوە، لە دوای ڕاپەڕینیش کاری بۆیەکخستنی هێزە مارکسیی و ڕێکخراوە کرێکارییەکانی باشووری کوردستان کردووە.

ڕۆژنامەنووس ڕەئوف ئاکرێیی لە ساڵی ١٩٩٢، پێشانگایەتیی خۆپیشاندانێکی بەرفراوانی هەولێری کرد دژ بە هێرشەکانی سوپای تورکیا بۆ سەر شرناخ-ی باکووری کوردستان، لەو خۆپیشاندانەدا لەگەڵ ١٢ کەسی دیکەدەستگیر کرا و بۆ ماوەی شەش مانگ زیندانیی کرا، کە بەیەکەمین زیندانیانی سیاسیی دوای ڕاپەڕین، هەژمار دەکرێن.

لە خەباتی نەتەوەییەوە بۆ زیندانیی و تیرۆر

خەباتی ڕەئوف ئاکرێی تەنیا لە باشووری کوردستاندا سنووردار نەمابوو، بەڵکو کاری بۆ کۆتاییهێنانی بە ناکۆکیی لایەنەکانی چوار پارچەی کوردستانکردووە و هەوڵی یەکگرتنیانی داوە.

ڕەئوف ئاکرێیی یەکێک لەو کەسایەتییانە بووە، کە دۆستایەتیی لەگەڵ عەبدوڵا ئۆجالان، ڕێبەری گەلی کورد هەبووە و لەلایەن ڕێبەر ئۆجالانەوە ڕێزی زۆری لێگیراوە.

لە ساڵی ١٩٩٢ لەگەڵ چەند هاوڕێیەکی چووەتە ئەکادیمیای مەعسوم قۆرقماز لە بیقاع و چاویان بە ڕێبەر ئۆجالان کەوتووە، ئامانجی سەردانەکەشیان کۆتاییهێنان بووە بە  گرژییەکانی نێوان پەکەکە و ‘یەنەکە و پەدەکە’، ئەوان پێشنیارەکانی ڕێبەر ئۆجالانیان ھێناوەتەوە بۆ بەرپرسانی ئەو دوو حزبە، بەڵام گوێیان بۆ نەگرتوون، وەک کاوە نادری هاوڕێی ئاکرەیی باسی دەکات، کۆچکردوو نەوشیروان مستەفا پێیوتوون”ئێوە خۆتان لەئاسنی سارد دەدەن، چونکە کورد فرۆشراوە”.

شەوی ٢٦ لەسەر ٢٧ی مانگی ٥‌ی ١٩٩٣، لە شاری دهۆک و لەبەردەم ماڵەكەیدا،ڕۆژنامەنووس و چالاكوانی سیاسی (ڕەئوف كامل ئاكرێیی) لەلایەن چەند چەكدارێكەوە تیرۆركرا، تا ئێستاش هیچ كەسێك بە تۆمەتی ئەو تیرۆرە دەستگیر نەكراوە.

کاوە نادر، لەسەر ئەو تیرۆرە بە ڕۆژنیوزی وتبوو”پارتی و ماڵی بارزانی لە پشت تیرۆری ڕەئوف ئاکرێ’ـییەوەن، دڵنیاشین کە دەستی میتی تورک لەم تیرۆرەدا هەبووە، چونکە پێیان وابوو سەرکردەیەکی پەکەکەیان تیرۆر کردووە!، لە کاتێکدا شەهید ڕەئوف تەنها هاوسۆزێکی پەکەکە بوو”.

ڕێكخراوی تێكۆشانی ڕه‌نجده‌رانی كوردستان دەستیان بە به‌دواداچوون بۆ كه‌یسه‌كه‌ كرد، به‌ڵام لەلایەن ئاسایشی پارتییەوەڕێگه‌یان پێنه‌درا و لێكۆڵینه‌وه‌ و ئه‌نجامه‌كانی تا ڕۆژی ئەمڕۆ به‌ نهێنی ماوەتەوە.

شەهیدکردنی ڕەئوف ئاکرەیی یەکەمین تیرۆری ڕۆژنامەنووسانی باشووری کردستان بوو لەدوای ڕاپەڕین، دوای ئەویش ساڵی ٢٠٠٨ عەبدولستار تاهیر شەریف لە کەرکوک، ساڵی ٢٠١٠ سەردەشت عوسمان لە هەولێر، ساڵی ٢٠١٢ کاوە گەرمیانی لە کەلار، ساڵی ٢٠١٦یش شوکری زەینەدین و وەدات حسێن لە دهۆک تیرۆرکراون.

دوای ٢٩ ساڵ و زنجیرەیەک لە تیرۆری ڕۆژنامەنووس، هێشتا هەوڵی بێدەنگکردنی ڕۆژنامەنووسان و چالاکوانان بەردەوامە و دوایین کەیسیش دەستگیرکردن  و سزادانی ڕۆژنامەنووسان و چالاکوانانی بادینانە.

لە ساڵی ڕابردووەوە زیاتر لە ٧٠ ڕۆژنامەنووس و چالاکوانی بادینان  لەلایەن پەدەکەوە دەستگیر کراون، پێنج لەوانە دادگایی کراون و سزای شەش ساڵ زیندانییان بەسەردا سەپێندراوە، دوانی دیکەشیان دادگاییان کۆتایی نەهاتووە و بڕیارە لە چەند مانگی داهاتوو نۆ کەسی دیکەشیان دادگایی بکرێن.

کەیسی ڕۆژنامەنووسانی بادینان لە ئاستی جیهانییدا ناڕەزایەتیی لێکەوتووەتەوە و سەرەڕای فشارە ناوخۆیی دەرەکییەکان، تا ئێستا ئازاد نەکراون.

سەرچاوە:رۆژنیوز

مەترسیەكانی بەبازرگانی كردنی كەرتی تەندروستی

كەرتی تەندروستی یەكێكە لە هەرە كەرتە هەستیارەكان لە هەموو وڵاتێكدا . لەبەر ئەوەی  ئەم كەرتە رۆِژانە پەیوەندی  ڕاستەوخۆی  بە ژیانی هاوڵاتیانەوە هەیە . بە هۆكاری گرنگی كەرتی تەندروستی  ، تا ئێستا لەوڵاتە پێشكەوتو و سەرمایە دارەكان ،ڕێگایان نەداوە ئەو كەرتە بخەنە ژێر كۆنتڕۆڵی كەرتی تایبەت بۆ ئەوەی نەبێتە ناوەندێكی بارزگانی  تەنها لە پێناوی پارەدا .  ئەگەر كەرتی تەندروستی بكەوێتە دەستی كەرتی تایبەت ،ئەوكات خەڵكانی فەقیر و هەژار و كەم دەرامەت  ناتوانن بە باشی چارەسەری خۆیان بكەن و دواجار  جیاوازی چینایەتی دروست دەبێت و كاریگەری خراپی دەبێت لەسەر كۆمەڵگا.  
 بۆیە حكومەتەكان بۆ ئەوەی باشترین خزمەت بەهاوڵاتیان بكەن و تەندروستییان بپارێن دوو هەنگاوی زۆر باشیان ناوە . یەكەم : گرینگی تایبەتیان  بە كەرتی تەندروستی داوە  لەڕوی دابین كردنی بینای باش بۆ خەستەخانەكان  ، خزمەتی باش ، دەرمان و پێداویستی باش . ژینگەی باش و گونجاو . بودجەی پێویست .
دووەم:  گرینگی دان  بە دابین كردنی ژیان و گوزەرانی  پزیشك وكارمەندانی بواری تەندروستی  لە ئاستێكی بەرزدا لە بەرامبەر بە گرینگی ئەوخزمەتە گەورەی ئەنجامی دەدەن . ئەگەر لەوڵاتێكی وەكو سوید  بەگشتی ڕێژەی موچەی هاوڵاتیان لە نێوان  15_ 25 هەزار كڕۆنی سویدی بێت ، ئەوا موچەی پزیشكێك  لە 50 هەزار كڕۆن كەمتر نییە . بۆیە پزیشك ژیانی مسوەگەر كراوەو پێویستی بە ئەوە نییە دوای دەوام كار بكات و هەڵپەی پەیداكردنی پارە بدات .    كەواتە پزیشكەكان  زوربەی كات لەناو خەستەخانەكان بەسەر دەبەن و بە چارەسەری  نەخۆشەكانەوە خەریكن .
 بابەتەكەی من باسی  مەترسییەكانی بە بازرگانیكردنی كەرتی تەندروستییە لە هەریمی كوردستان .  من لێرەدا نامەوێت  بەراوردی كەرتی تەندروستی هەرێمی كوردستان  بە وڵاتانی پێشكەوتوی جیهان بكەم و بڵێم دەبێ ئێمەش وەكو ئەوان بین .گومانی تێدا  نییە  ئەوە بۆ ئێمە ناكرێت و ناگونجێت  چونكە چەندین قۆناغ لە دوای ئەوانین . بەڵام زۆر هەنگاوی گرنگ هەیە دەتوانین بیان نێین  و زۆر كار هەیە دەتوانین بیانكەین . پرسیار لێرەدا ئەوەیە ، بۆچی ئەوكارانە ناكەین كە بۆمان دەكرێن ؟ئایا ڕێگری هەیە ، ئەگەر ڕێگری هەیە كامانن ؟ یان خۆمان نامانەوێت هەنگاوی باش لەو بوارەدا بنێین؟. 
كێشەكانی بواری تەندروستی لەهەرێمی كوردستان ، ئەوەندەی  لە بواری ئیدارە داندایە ، نیوەی ئەوە لە بواری دارایی و كەمی پزیشك و كارمەندی تەندروستیدا نییە .   هۆكاری ئەوەش دەگەڕێتەوە  بۆ دەست تێوەردانی حیزب لەكاروباری حكومەت .  واتە  حیزب حكومەت بەڕیوە  دەبات و ئیدارەی  دەكات . ئەو  كاتە بەرپرسانی باڵای حكومەت و ئەوانەی خاوەن بڕیارن  لەسەر بنەمای پسپۆِری و شارەزایی دانانرێن ، بەڵكو پابەندبونیان بە حیزبەوە دەكرێتە پێوەر .
 لە گەڵ  ئەوەی كە كاری پزیشكی  چەند گرنگەو كارێكی دەگمەنەو بە هەموو كەسێك ناكرێت و پەیوەندی   بە ژیانی خەڵكەوە هەیەو شەونخونی زۆریشی پێویستە تا كەسێك دەبێت پزیشك  ، بەڵام موچەی پزیشكێك ناگاتە ئاستی موچەی كارمەندێكی ئاسایش یان دژە تیرۆرێك . 
سەیرەكە لەوەدایە  ئاسایش و دژە تیرۆر شمولی پاشەكەوتی موچەشیان  نەكرد ، بەڵام ئەو پزیشكەی ژیانی خەڵك لە مردن ڕزگار دەكات و لە خەستەخانەكان  شەو نخونی دەكات ، شموڵی پاشەكەوتی موچەو لێبڕین و دواكەوتن دەكات  .  لەم كاتی كۆڕۆنایەدا  كەپزیشكەكەكان  زۆرترین خزمەتیان بە هاوڵاتیان كردوە . شەو رۆِژ  لە خزمەتی هاوڵاتیاندان . ژیانیان لە مەترسیدایە . تا ئێستا چەندین پزیشك و كارمەندی بواری تەندروستی گیانیان لەدەست داوە یان توشی نەخۆشیەكە بون ، حكومەت لە كاتی خۆیدا موچەیان ناداتی . موچەی ئەوانە بەستراوەتەوە  بە موچەی  بندیوار و بەڵتەجیەكانی حیزبەوە .
سەیركەن تەنها لەشاری سلێمانی بە هەزاران  پارچە زەوی  تەنها بە فۆڕم دراوە  بە كارمەندانی دژە تیرۆر و بە هەزاران پارچە زەوی تریش  لە لایەن  فەرمادەندەكانی  هێزەكانی 70  لە ڕاپەڕین بەناوی شەهیدانی شەڕی داعشەوە  دەدرێتە ئەم و ئەو . ئەگەر ئێمە خاوەنی حكومەتێك  بوینایە كە لە خەمی خەڵكدا بوایە ، دەبو زەوی بدرایە بە پزیشكان و كارمەندانی تەندروستی وەكو ڕێز لێنانێك بەرامبەر بو هەموو خزمەتە گەورەیان و  ئەگەر موچەش لە كاتی خۆیدا نەدرایە ، دەتوانرا لەم ڕێگایەوە بەسەریان بكەنەوە . 
ئەم گرێنگی نەدانەی حكومەت بە كارمەندانی  بواری تەندروستی و  دابین نەكردنی ژیان و گوزرانیان ، هێواش هێواش ئەم كەرتەی لە بواری خزمەت گوزاریەوە برد بۆ بواری بازرگانی . لایەنە مرۆڤایەتیەكەی لەدەستداوە . لە ڕابوردودا  هاوڵاتیان وەكو فریشتە سەیری پزیشكیان  دەكرد ، بەڵام ئێستا خەڵك ڕقیان لەپزیشكان دەبێـتەوە و دەڵێن ئێستا پزیشكەكان بونە بازرگان و گیرفانمان بەتاڵ دەكەنەوە . 
ئەگەر سەرنجی ناوشار بدەی و دیمەنی ئەوهەموو تابلۆیانەی  پزیشك و دەرمانخانەو تاقیگەو سەنتەری تیشك و سۆنارە بكەی  ، بە تەواوی سەرت سۆڕ دەمێنیت . ئەم بوارە مرۆڤایەتیە ،  بەتەواوی بۆتە بواری بازرگانی و بارزرگانی بەژیانی مرۆڤەكانەوە دەكرێت  . لە ئێستادا  ژمارەی خەستەخانەی ئەهڵی زۆرتر بوە لە خەستەخانەی حكومی .
 بەشێك لە  پزیشكە شارەزاكان لە خەستەخانە ئەهلیەكان كار دەكەن . گومانی تێدا نییە ، خەستەخانە ئەهلیەكان  پاك و خاوینترن و پزیشكەكانیش زیاتر گرنگی بە نەخۆش دەدەن چونكەبە پارەیە . ئەو پزیشكانەی لە خەستەخانە حكومیەكان كار دەكەن و موچەیان هەیە و لە هەمان كاتیشدا لە خەستەخانە ئەهلیەكانیش كاردەكەن، زیانی گەورە بە بواری تەندروستی دەگەیەنن .لە لایەك  بڕوای نەخۆش بە خەستەخانە حكومیەكان نامێنێت و لە لایەكی تریشەوە ، بەشێك لەپزیشكەكانیش نیگەران دەبن و حەماسی كاركردنیان نامێنێت ، بە تایبەتی ئەوانەی موچەكەیان كەمە .  
بە هۆی ئەوەوە بایەخی خەستەخانە حكومیەكان كەم بۆتەوە . تەنها ئەوانە ڕویان تێدەكەن  كە هەژارن و پارەیان نییە . كەواتە لێرەدا جیاوازی چینایەتی دروست دەبێت و كارەساتی كۆمەڵایەتی بەدوای خۆیدا دێنێـت . 
زوربەی كۆمپانیاكانی  دەرمان  موڵكی بەرپرسە باڵاكانی دوو حیزبی دەسەڵاتدارن و بە ئارەزوی خۆیان نرخ دادەنین و ئەگەر دەرمانی ماوە بەسەرچوش بهێنن ، كەس ناتوانێت لێپرسینەوەیان لەگەڵ بكات .  لە لایەكی تریشەوە هەمووئەو كۆمپانیانەی  دەرمان هاوردە دەكەن لە رێگای نوێنەرەكانیانەوە  پەیوەندییان بە پزیشكەكانەوە هەیەو  بەرتیلیان پی َدەدەن  بۆ ئەوەی دەرمانی ئەوان بنوسن . 
لە سەردەمی مەرحوم سەدام حوسەیندا  كە عەدنان عوسمان وەزیری تەندروستی بوو  دەرمانێكی كڕیبو ، كوالێتی خراپ بوو. خێرا لە دەرمان خانەكان لایان بردن و  وەزیرەكەی ئیعدام كرد . ئەی نەتان دی لە هەولێر دەرمانیان هێناو چاوی 20 كەسیشیان كوێر كرد؟ لە كییان پرسییەوە و كێیان ئیعدامكرد؟ ئەوە دەرمانی بەرپرسەكانەو موبارەكە .  ئەوەتا لە هەولێر خەستەخانەیەكی مناڵان كە كاتی خۆی بە پارەی ڕێكخراوی خێرخوازی كۆمپانیاكان  دروست كراوە ، پارتی دەستی بەسەردا گرتوەو  كردویەتی بە كەرتی تایبەت . ئەمە گەورە بوەو نەتەوە یەكگرتوەكانیشی لێ‌ ئاگادار كراوە .
لە ماوەی پیشودا  دكتۆر محمد كیانی لە تۆڕی كۆمەڵایەتی فەیسبوك  ڕاپۆرتێكی تیرو تەسەڵی نوسیوە لەسەر هەموو ئەو خەستەخانانەی لە لایەن حكومەتەوە دروست كراون و دەستیان بەسردا گرتون . باسی سەنتەرێكی تاقیكردنەوەی كردوە  لە هەولێر كە هەمووكار مەندەكانی موچەی حكومەت وەردوگرن و پارەكەشی بۆ حكومەت نییە . خەستە خانەیەكی  مناڵان دروست كرداوە  هێشتا تەواو نەبوە ،خراوەتە سەر زانكۆی  كوڕی بەرپرسێك كە قەقیرە  لە وڵاتە وێرانەیەكی وەكو سویسرا دەخوێنێت .  كەرتی تەندروستی هەر بەناو كەرتی حكومییەو بە تەواوی بۆتە كەرتی تایبەت و هەموو ئەوەش بە بەرنامەی بەرپرسانی حكومی خاوەن دەسەڵات كراوەو لە پێناوی دەسكەت و بەرژەوەندی خۆیاندا ئەوە دەكەن .بەرپرسی باڵای حیزبە هەیە 5 ملیۆن دۆلاری لە موڵكی گشتی بردوەو خەستەخانەی تایبەتی بۆ خۆی پێ دروست كردوە و لەولاشەوە فرمێسكی خوێنین بۆ میللەت هەڵ دەڕێژێت. 
 بونی كەرتی تایبەتی تەندروستی و پێشكەوتنی شان بەشانی كەرتی حكومی ، هەنگاوێكی باشە بەمەرجێك  یەكەم : لەسەر حسابی كەرتی گشتی گەشە نەكات ببێتە هۆكاری ئەوەی  بایەخی خەستەخانەحكومیەكان كەم ببێتەوەو هەرچی پزیشكی باشە بچێتە خەستەخانە ئەهلیەكان . 
 دووەم: حكومەت ئەمە بەیاسا  ڕێك بخات و بەردەوام لێپرسینەوەو بەدواداچون بكات ، نەك وەك ئێستا هەرچی بیەوێت خەستەخانە بكاتەوەو هەرچی بیەوێت دەرمانخانەبكاتەوەو دەرمانی كوالێتی خراپ و بەسەرچوو بفرۆشن .
 لە ئێستادا كە ناو بەناو موچە دەدرێت پزیشكەكان بە گشتی و پزیشكەپسپۆر ِو شارەزاكان بەتایبەتی بەیانیان لە دوای سەعات 8ی بەیانی  سەردانێكی سەرپێی نەخۆشخانە حكومیەكان دەكەن و بە خێرایی نەخۆشەكان بەسەر دەكەنەوە .   هەر كە سەعات بوو بە دووی پاش نیوەڕۆ  هەندێكیان زوتریش ، خەستەخانە چۆڵ دەكەن و  بە پەلە بەرەو نورینگەكانیان  یان خەستەخانە ئەهلیەكان دەرۆِن و خەستەخانە  حكومیەكان پەپوی  تییدا دەخوێنێت وچۆڵاَ دەبێت لەپزیشك . 
بە وردی سەرنج بدەن كارەسات لێرەوە دەست پی َدەكات : پزیشكێكی پسپۆڕ بەیانی لانی كەم دوو تا سێ سەعاتێك دەچێتە خەستەخانەی حكومی . لەوانەشە  نەشتەرگەریشی هەبێت . پاش نیوەرۆ دەچێتە نورینگەكەی  خۆی یان خەستەخانەیەكی ئەهڵی .  لەم بەینەدا لەوانەیە كارەساتی كتو پڕ ڕوبدات و  داوا لە فڵان پزیشكی پسپۆڕ دەكەن  فریاكەوێت . هەندێك لە پزیشكە پسپۆر و شارەزاو بەناوبانگەكان ، ڕۆژی وا هەیە 80 نەخۆش زیاتر دەبینێـت . بیر بكەرەوە چۆن بینێك دەبێت ؟ 
هەمان ئەو پزیشكە پسپۆڕە بەناو بانگە بۆ بەیانی وانەشی هەیە لە كۆلێجی پزیشكی . باشە پزیشكێك ڕۆژی پێشو ئەوەندە ماندو و هیلاك وسەرقاڵ و مێشك چەنجاڵ بوبێت، چۆن دەتوانێت وەكوپێویست وانەی ئاوا گرنگ  بڵێتەوە و خوێندكار سودی باشی لێ وەرگرێت ؟ لە وڵاتانی پێشكەوتوی جیهاندا ئەوانەی وانەی  پزیشكی دەڵێنەوە زوربەی كاتیان  هەر بۆ ئەوە تەرخان دەكەن و بەردەوام لە ڕێگای ئینتەر نێتەوە ، بەدوای زانیاری نوێدا دەگەڕێن و نورینگەیان نییەو شەوی 80  نەخۆش نابینن .
ئەوپزیشكانەی  تازە دەرچون موقیمن لە خەستەخانەكان ، زۆرترین ئەركیان لەسەرشانە .ئەوانە خەستەخانەكان بەڕێوە دەبەن و پزیشكە پسپۆڕەكان تەنها چەند سەعاتێك لە بەیانیاندا سەردانی خەستەخانەكان دەكەن و باقیاتی كارەكە دەكەوێتە ئەستۆی پزیشكە موقیمە تازە دەرچوەكان . 
 بیر دەكەنەوە دوای ئەوهەموو ساڵانەی خوێندن و شەو نخونیە ، موچەكەیان ناگاتە موچەی كارمەندێكی ئاسایش . كەواتە چۆن حەماس و ئارەزوی كاریان بمێنێـت .  ئەوپزیشكانە دەبن بە زەرەرمەندی یەكەم و دەبنە قوربانی ئەو سیستمە خراپەی كە هەیە و هیچ حەماسێكیان بۆ كاركردن و خزمەتی نەخۆش نامێنێت. واتە ئەوانیش هەمیشە لە بیری  ئەوەدان  خێرا ببنە خاوەنی نورینگەو تاقیگەو  دەرمانخانەو سەنتەری تیشك و سۆنار لە پێناوی دەسكەوتی ماددیدا .
 كەواتە لێرەدا ئەوەندەی لایەنی دەسكەوت و بازرگانی گرینگی دەبێت ئەوەندە لایەنی مرۆڤایەتی گرینگی نامێنێـت و بەو هۆیەوە كەرتی تەندروستی ڕۆژ بە ڕۆژ بەرەو وێرانەتر دەڕوات و  هەمو حكومەت خۆی لێی بەرپرسیارە . مەبەستی  من لێرەدا ئەوەیە بایەخی باشتر بە پزیشكەكان بدرێت و ژیانیان مسوەگەر بكرێت  بۆئەوەی ئەوانیش باشترین خزمەت بە نەخۆشەكان  بكەن .كاری پزیشكی كارێكی تایبەتەو  بە هەمووكەسێك ناكرێت  . 
 حكومەت نابێ ڕێگا بدات   ئەو كەرتە لەژێر كۆنترۆڵ دەرچێت و ببێتە  بوارێكی بازرگانی  لە ڕێگای ئەوەی ژیانی پزیشكان و كارمەندانی  بواری پزیشكی باش بكات  بە جۆرێك كە پێویستیان بەوهەموو  هەڵپە هەڵاپە نەبێت بەدوای پارەداو ئەو كات  حكومەت دەتوانێت هەموو كارمەندان پابەند بكات بە دەوامی تەواوەو كردنەوەی دەرمانخانەو تاقیگەو نورینەگەكانیش  سنوور دار بكات و بیانخاتە  ژێر چاودیری وردەوەو باجی تەواویشیان لێ‌ وەرگرێت  .

ساڵح ژاژڵه‌یی

Anniversary of Kurdish journalist murder sends out alarming truth about silencing of dissent in Iraqi Kurdistan

لەم لینکەدا تەواوی راپۆرتەکە ببینە:
https://www.saferworldforthetruth.com/updates/sardasht-osman?fbclid=IwAR3f-Ek2d6sf4Y5BNqZ8fPYtBJmK8TIAdJKNmNB_KKoa6P0ko0n5ygtTI0I

سێ رێكخراوی نێودەوڵەتی:پێدەچێت دەسەڵاتدارانی كورد راستەوخۆ لە رفاندن و كوشتنی سەردەشت عوسماندا بەشداربوبن

دەسەڵاتدارانی كورد لە هەرێمی كوردستان  پێدەچێت  راستەوخۆ دەستیان لە رفاندن و كوشتنی رۆژنامەنوس سەردەشت عوسماندا هەبووبێت؛ داواشدەکرێت وڵاتان سزا بەسەر ئەو کەسایەتیانەدا بسەپێنن كە رێگرییان كردووە لە ئەنجامدانی لێكۆڵینەوەی بێلایەن و شەفاف، ئەوەش بەپێی لێكۆڵینەوەیەكی نوێی سێ رێكخراوی نێودەوڵەتی داكۆكیكار لە ئازادیی رۆژنامەگەری.

ئەو لێكۆڵینەوەیە بەناونیشانی تیرۆركردنی سەردەشت عوسمان: پەردەهەڵدانەوە لەسەر بێبنەمایی گوتاری فەرمی“، ئەمڕۆ چوارشەممە 4ـی ئایاری 2022 هەریەك لە رێكخراوی رۆژنامەوانیی ئازادیی بێسنور (FPU)، رێكخراوی پەیامنێرانی بێسنور (RSF) و كۆمیتەی پاراستنی رۆژنامەنووسان (CPJ)  لە ئەمیستردامی پایتەختی هۆڵەندا بۆ رایگشتی بڵاویانكردەوە، ئەوەش هاوكاتە لەگەڵ ساڵیادی رفاندنی رۆژنامەنوس سەردەشت عوسمان و دواتر كوشتنی.

لەو لێکۆڵینەوە نوێیەدا، چەندین كەلێن و سەرپێچی لە لێكۆڵینەوەكانی دۆسیەكەی سەردەشت عوسمان ئاشكراكراون؛ لەوانە سازنەدانی چاوپێكەوتن لەگەڵ كەسوكار و هاوڕێكانی، “لەبری ئەوە، هەڕەشەیان لێكراوە و داوایان لێكراوە بێدەنگ بن و چیرۆكە فەرمییەكە پشتڕاستبكەنەوە”. 

سەردەشت عوسمان (23 ساڵ)، لە رۆژێكی وەكو ئەمڕۆدا و 12 ساڵ لەمەوبەر، لەبەردەم كۆلێژی ئادابی زانكۆی سەڵاحەدین رفێنرا كە ئەو تیادا خوێندكاری قۆناغی چوارەم بوو، دوای رۆژێك، تەرمەكەی لە شەقامێكی شاری موسڵ دۆزرایەوە.

“دژبەیەكیی لە چیرۆكە فەرمییەكە لەم ڕووانەوە بەدیدەكرێت: رفاندنی سەردەشت، گواستنەوەی سەردەشت (یان تەرمەكەی) لەهەولێرەوە بۆ موسڵ، راپۆرتی فەرمی توێكاری تەرمەكە، ئەو قسانەی كە گوایە ئەنجامدەرانی تاوانەكە سەر بە گروپی تیرۆریستی ئەنسارولئیسلام بوون، هەروەها ئەو هۆكار و پاڵنەرانەی خراونەتەڕوو سەبارەت بە تیرۆركردنەكە،” بەپێی لێكۆڵینەوەكەی ئەو سێ رێكخراوە.

دوای كوشتنی سەردەشت عوسمان، دەزگا ئەمنییەكانی هەولێر “دانپێدانان”ی چەند كەسێكیان بڵاوكردەوە و تیایدا جەختیانكردەوە لەوەی “گروپێكی تیرۆریستی پەیوەندییان بە سەردەشت عوسمانەوە کردووە و چەندین جار داوایلێکراوە کاریان لەگەڵدا بکات، بەڵام دوای ئەوەی داواكەی رەتكردونەتەوە، كوشتویانە”، بەڵام هەرزوو ئەو “دانپێدانانە” لەلایەن کەسوکاری سەردەشت، رێکخراوەکان و چالاکوانان وەکو سیناریۆی دەسەڵات بۆ ونکردنی تاوانباری سەرەکی کەیسەکە لێکدرانەوە.

لە لێكۆڵینەوەی رێكخراوە نێودەوڵەتییەكاندا هاتووە “رۆژنامەنووسانی وەك سەردەشت، لە شوێنێك كاردەكەن ئازادیی رۆژنامەگەریی تیایدا سنوردارە بۆیە زۆربەی كات ناچاردەكرێن سانسۆر بخەنە سەر خۆیان، تا ئەو هێڵە سورانە نەبەزێنن كە لەوانەیە كاردانەوەی توندوتیژ لەلایەن دەسەڵاتەوە بوروژێنێت”.

لێكۆڵینەوەكە پێنجەم راپۆرتی ئەو رێكخراوانەیە بەئامانجی بەدیهێنانی دادپەرەوەری لەسەر ئاستی لۆکاڵی وەك بەشێك لە دەستپێشخەریی (جیهانێكی پارێزراوتر بۆ راستی).

جوڵز سوینكڵز، توێژەری سەرەكی ئەو لێكۆڵینەوەیە لە رێكخراوی رۆژنامەوانیی ئازادیی بێسنور (FPU) دەڵێت “كەیسی سەردەشت هێمایەكە بۆ ئەو شتانەی رەنگە رووبدەن كاتێك رۆژنامەنووسان سنورەكانی ئەو ئازادیی دەربڕینە ببەزێنن كە بۆیان دەستنیشانكراوە. سەردەشت بابەتێكی تەنزئامێزی لەسەر كەسانی خاوەن بەهێزترین دەسەڵاتی كوردستان نوسیبوو، دواتر بەهۆی ئەوەوە رفێنرا و تیرۆركرا. بەداخەوە، ئەم كەیسە دەریدەخات كە نەبوونی ئیرادەی سیاسی بۆ ئاشكراكردن و لێكۆڵینەوە لە تاوانەكانی دژ بەرۆژنامەنووسان لەناوخۆدا، هۆكاری سەرەكی دەربازبوونە لەسزا”.

هەروەها پێیوایە راسپاردەكانی لێكۆڵینەوەكە رێچكەیەك فەراهەم دەكات بۆ ئەوەی یاسا سەروەر بێت لەكەیسەكانی تایبەت بەكوشتنی رۆژنامەنوسان.

سەردەشت عوسمان بابەتی لەسەر گەندەڵی و واستەكاری دەنوسی، لەكانونی یەكەمی 2009ـدا بابەتێكی تەنزئامێزی بڵاوكردەوە بەناونیشانی “من عاشقی كچەكەی بارزانیم”، كە تیایدا بەراوردێكی كردووە لەنێوان ژیانی پڕ خۆشگوزەرانی خێزانی مەسعود بارزانی و ژیانی پڕ نەهامەتی هاوڵاتیانی ئاسایی كورد. دوای ماوەیەكی كورت، چەند جارێك هەڕەشەی كوشتنی لێكرابوو.

“خۆشحاڵم، كە هەمیشە شتێكم هەیە بۆ وتن و كەسانێك نایانەوێت بیبیستن، بەڵام هەركاتێك ئێمە بە چرپە قسەدەكەین ئەوا ئەوان گوێچكەكانیان نائارام دەبن. تا ئەو شوێنەی كە ماوین دەبێت قسەبكەین، لەو شوێنەش، كە تەمەنمان كۆتاییهات با هاوڕێكەم خاڵێكم بۆ دابنێت و بێتەسەر دێڕێكی نوێ و سەرلەنوێ دەستپێبكاتەوە”، ئەمە وەڵامی سەردەشت بوو بۆ هەڕەشەكان بەرلەوەی تیرۆر بكرێت.

ئەو سێ رێكخراوە لە لێكۆڵینەوەكەیاندا زنجیرەیەك راسپاردەی “كۆنكرێتی” بۆ حكومەتی هەرێمی كوردستان و كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بڵاودەكەنەوە و تیایدا هاتووە “پێویستە دەسەڵاتدارانی كورد دەستبەجێ كۆتایی بە هەراسانكردن و تۆقاندن و هەڕەشەكردن بەرامبەر كەسوكاری سەردەشت عوسمان و هاوڕێكانی بهێنن، دوبارە لێكۆڵینەوەیەكی شەفاف و بێلایەن لە كەیسەكەی سەردەشت عوسمان دەستپێبكەنەوە”.

لە دووەم راسپاردەدا بەپێویستی دەزانن داكۆكیكاران و ئەوانەی پەیوەندی دیپلۆماسی و ئابورییان هەیە لەگەڵ حكومەتی هەرێمی كوردستان “فشاری بەردەوام بخەنە سەر دەسەڵاتدارانی كورد بۆ لێكۆڵینەوە لەبارەی هەڕەشەكردن و كوشتنی رۆژنامەنووسان، بەپێی ستانداردە نێودەوڵەتییەكان”.

كەیسی سەردەشت عوسمان بەڵگەیە لەسەر چارەنووسی چەندین رۆژنامەنووسی رەخنەگر لە كوردستانی عیراق، لەوانە “ئاسۆس هەردی، كاوە گەرمیانی، ویداد حسێن و سۆرانی مامە حەمە”. لەدوای كوشتنی سەردەشت عوسمان لانیكەم 22 رۆژنامەنووسی تر لە عیراق بەهۆكاری پەیوەندیدار بەكارەكەیانەوە كوژراون، هەشت حاڵەتیان لەهەرێمی كوردستانی عیراق بوون.

“ئەو هەڕەشە و پەلامارانەی دەكرێنە سەر ئەم رۆژنامەنووسانە بەدەگمەن لێكۆڵینەوەیان تیادا دەكرێت بەشێوەیەكی خێرا، ورد و كاریگەر” بەپێی لێكۆڵینەوەكە.

سێیەم راسپاردەی لێكۆڵینەوەكە بۆ ووڵاتانە و دەڵێت: “پێویستە وڵاتان سزا بەسەر ئەو لێپرسراو و دەسەڵاتدارانەی حكومەتی هەرێمی كوردستاندا بسەپێنن كە رێگرییان كردووە لە ئەنجامدانی لێكۆڵینەوەی خێرا، ورد، كاریگەر، بێلایەن و شەفاف دەربارەی ئەو تاوانانەی دژ بە رۆژنامەنووسان ئەنجامدراون”.

یێگانە ریزایان، توێژەری باڵا لە كۆمیتەی پاراستنی رۆژنامەنوسان (CPJ) وتی “پێویستە رۆژنامەنووسان بتوانن راستییەكان بەدەسەڵات بڵێن، گەندەڵی ئاشكرابكەن، دەسەڵاتداران بخەنەبەردەم لێپرسینەوە، تەنز لەكەسایەتییە گشتییەكان بدەن بەبێ ترس لەتۆقاندن، توندوتیژی و كوشتن”.

“كاتێكیش دەسەڵاتداران ئەجیندای داپڵۆسین دژ بە رۆژنامەنووسان پەیڕەو دەكەن و دەستدرێژیكاران لەسزا دەرباز دەكەن، پێویستە رێگەیان پێنەدرێت خۆیان لەیاسا بدزنەوە و درێژە بەهەڵمەتی سانسۆری توند بدەن، ئەم راپۆرتە نەخشەرێگەیەكی روونە بۆ چۆنیەتی مامەڵەكردن لەگەڵ كەیسی سەردەشت و زامنكردنی شەفافیەت و بەرپرسیارێتی زیاتر لەداهاتوودا” ریزایان وادەڵێت.

كەیسی سەردەشت عوسمان بەڵگەیە لەسەر چارەنووسی چەندین رۆژنامەنووسی رەخنەگر لە كوردستانی عیراق، لەوانە “ئاسۆس هەردی، كاوە گەرمیانی، ویداد حسێن و سۆرانی مامە حەمە”. لەدوای كوشتنی سەردەشت عوسمان لانیكەم 22 رۆژنامەنووسی تر لە عیراق بەهۆكاری پەیوەندیدار بەكارەكەیانەوە كوژراون، هەشت حاڵەتیان لەهەرێمی كوردستانی عیراق بوون.

“ئەو هەڕەشە و پەلامارانەی دەكرێنە سەر ئەم رۆژنامەنووسانە بەدەگمەن لێكۆڵینەوەیان تیادا دەكرێت بەشێوەیەكی خێرا، ورد و كاریگەر” بەپێی لێكۆڵینەوەكە.

سێیەم راسپاردەی لێكۆڵینەوەكە بۆ ووڵاتانە و دەڵێت: “پێویستە وڵاتان سزا بەسەر ئەو لێپرسراو و دەسەڵاتدارانەی حكومەتی هەرێمی كوردستاندا بسەپێنن كە رێگرییان كردووە لە ئەنجامدانی لێكۆڵینەوەی خێرا، ورد، كاریگەر، بێلایەن و شەفاف دەربارەی ئەو تاوانانەی دژ بە رۆژنامەنووسان ئەنجامدراون”.

یێگانە ریزایان، توێژەری باڵا لە كۆمیتەی پاراستنی رۆژنامەنوسان (CPJ) وتی “پێویستە رۆژنامەنووسان بتوانن راستییەكان بەدەسەڵات بڵێن، گەندەڵی ئاشكرابكەن، دەسەڵاتداران بخەنەبەردەم لێپرسینەوە، تەنز لەكەسایەتییە گشتییەكان بدەن بەبێ ترس لەتۆقاندن، توندوتیژی و كوشتن”.

“كاتێكیش دەسەڵاتداران ئەجیندای داپڵۆسین دژ بە رۆژنامەنووسان پەیڕەو دەكەن و دەستدرێژیكاران لەسزا دەرباز دەكەن، پێویستە رێگەیان پێنەدرێت خۆیان لەیاسا بدزنەوە و درێژە بەهەڵمەتی سانسۆری توند بدەن، ئەم راپۆرتە نەخشەرێگەیەكی روونە بۆ چۆنیەتی مامەڵەكردن لەگەڵ كەیسی سەردەشت و زامنكردنی شەفافیەت و بەرپرسیارێتی زیاتر لەداهاتوودا” ریزایان وادەڵێت.

ئەو سێ رێكخراوە داوادەكەن پشتیوانانی رۆژنامەگەریی ئازاد بچنە پاڵ ئەوان تا داوا لە دەسەڵاتدارانی كورد بكرێت میكانیزمێكی فەرمیی و سەربەخۆی سەلامەتی دابنێن، كە ئەركی چاودێریكردن و كاركردن بێت لەسەر ئەو هەڕەشە و پەلامارانەی دەكرێنە سەر رۆژنامەنووسان لە كوردستانی عیراق.

پێیانوایە لەڕێی فەراهەمكردنی رێوشوێنی بەرگریکردن و پاراستن، هەموان پێكەوە دەتوانن دەست بە شكاندنی بازنەی دەربازبوون لەسزا بكەن.

سابرینا بێنۆی، لێپرسراوی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست لە رێكخراوی پەیامنێرانی بێسنور  (RSF) دەڵێت “12 ساڵ دوای تێرۆركردنی سەردەشت عوسمان، هێشتا دەسەڵات پێداگری لەسەر چیرۆکە فەرمییەكەی خۆی دەكات -كە كەسانی چواردەوری رۆژنامەنووسەكە هەرگیز بڕوایان پێی نەبووە-، سەبارەت بەنوسینە رەخنەئامێزەكانی لەسەر حكومەت. لێكۆڵینەوەكە هێندەی تەمومژاویی بوو هێندەش پەلەپروسكێی پێوە دیاربوو، روونیشە كە راستییەكانی ئاشكرانەكردووە لەبارەی ئەنجامدەران و پاڵنەری راستەقینەیان”.

عیراق لەریزبەندی 163ـهەمینە لەنێو 180 وڵاتی جیهان لە ئازادیی رۆژنامەگەرییدا؛ هەموو بكوژانی رۆژنامەنووسان لە هەرێمی كوردستانی عیراق لەسزا دەربازیان بووە، ئەوەش بەپێی ریزبەندی جیهانی كۆمیتەی پاراستنی رۆژنامەنووسان (CPJ) تایبەت بە دەبازبوون لەسزا لەساڵی 2021ـدا، كە تیایادا عیراق بەپلەی سێیەم هاتووە.

تەواوی لێكۆڵینەوەكە بە زمانی كوردی لێرەوە دابگرە و بخوێنەرەوە.

ژیاننامەی شەهیدی قەڵەم سەردەشت عوسمان !

سه‌رده‌شت عوسمان كێ‌بوو…؟

وێستگەکانی ژیانی سەردەشت

نوسینەوەی ژیاننامەی رۆژنامەنوس سەردەشت عوسمان کارێکی ئاسان نیە، چونكه‌گه‌نجێك كه‌له‌ته‌مه‌نی‌5 ساڵیدا چۆته ‌به‌رخوێندن‌و هێشتا بیست‌و سێ‌به‌هاری‌ته‌واو نه‌كردبێت‌و سه‌ختی‌ ژیان‌و خوێندن له‌سه‌ر شانی‌بێت،ده‌بێت ژیاننامه‌ی‌چی‌بێت و چی بنوسرێتەوە ؟ جگه‌له‌شه‌ونخونی‌ به‌دیار فانۆس‌و هیلاكی‌‌و ماندوبونی‌‌و راكردن به‌دوایی ‌ته‌واوكردنی‌خوێندن و کارکردن و دابینکردنی پێداویستیەکانی، بۆیه‌لێره‌دا به‌چه‌ند ‌وێستگه‌یه‌ك له‌ژیانی‌ تایبه‌تی‌  ئاشناتان ده‌كه‌ین:
( سه‌رده‌شت عوسمان حسن حمد ) لەدایک بوی ٢٥-١٢-١٩٨٧ ی هەولێر، گەڕەکی کرێکارانی شاری هەولێرە،مناڵی دەهەمینی خێزانەکەیەتی کە دوای خۆی دوو برای بچوکتریشی هەیە، خێزانەکەی جوتیارێكی‌ راگوێزراو و چه‌وساوه‌ی‌ ده‌ستی ‌رژێمی‌گۆڕبه‌گۆڕی ‌ده‌شتی‌ شه‌مامكی‌هه‌ولێرە کە لەکۆتاییەکانی ساڵی هەشتاکان کەوتنە بەر شەپۆڵی راگوازتن و لە گوندی گردعازەبانەوە گواسترانەوە بۆ هەولێر .sardashtosman3

سەردەشت لەو هەڵومەرجە لەدایک بوو، له‌یه‌كه‌م چاوكردنه‌وه‌ی ‌نیگاكانی‌ئاشنا بوون به‌زوڵم‌و زۆرداری‌‌و برسیه‌تی‌‌و نه‌بونی‌‌و ئاواره‌یی‌‌و ده‌ربه‌ده‌ری‌ ، لەیەکەم نیگاوە دیمەنە ناخۆش و ناشیرنەکانی ژیانی بینی، كاتێك چاوه‌كانیشی‌ماندوو بوو، ده‌ستی‌برد بۆ قه‌ڵه‌م، بۆ ئه‌وه‌ی‌خه‌می‌ كۆمه‌ڵگاكه‌ی ‌بگرێته‌ كۆڵ‌و رووداوه‌كان ‌وه‌كو خۆی‌بگوازێته‌وه‌‌و كۆتایی‌ به‌بێ‌مافی‌‌و نایه‌كسانی‌‌و چه‌وسانه‌وه‌بێت. بۆ ئه‌وه‌ی‌گه‌نجانی‌ مه‌مله‌كه‌ته‌كه‌ی‌هیواو خواسته‌كانیان ورد‌و خاشنه‌كرێ‌، بۆ ئه‌وه‌ی‌مناڵانی‌ كوران‌و باداوه‌‌و ته‌عجیل‌و كانی‌سپیكه و ئیمام قاسم و ئازادی و رەحیماوە ‌له‌گه‌ڵ چاوكردنه‌وه‌یان قوڕ‌و تۆز‌و خۆڵ به‌چاوه‌جوان‌و ناسكه‌كانیان ئاشنا نه‌بێت، بۆ ئه‌وه‌ی‌په‌ككه‌وتوانی‌گه‌ڕه‌كی‌ كرێكاران‌و كوردستان‌و ئازادی‌رێزیان لێبگیرێت، بۆ ئه‌وه‌ی‌كه‌رامه‌تی‌هه‌مووان له‌باره‌گای‌كۆمه‌ڵدا پارێزراوبێت، ئه‌فسوس مه‌رگه‌وه‌ڕه‌كانی‌تاریكی‌چاویان به‌هه‌ست‌و نه‌ستی‌پڕ له‌به‌رائه‌ت‌و ئینساندۆستی‌‌و هیواو ئاوات‌و به‌رنامه‌‌و پرۆژه‌گه‌لێك هه‌ڵنه‌هات، كه‌سه‌رده‌شت له‌به‌رنامه‌ی‌  خۆی‌داینابوو .sardashtosman5

– له‌ته‌مه‌نی‌ 5ساڵیدا به‌شێوه‌ی‌(گوێگر) ده‌چێته‌به‌ر خوێندن‌و له‌قوتابخانه‌(نیگاری‌ سه‌ره‌تای‌تێكه‌ڵاو)له‌گه‌ڕه‌كی‌كرێكارانی‌شاری‌هه‌ولێر ده‌ستده‌كات به‌خوێندن، به‌ڵام له‌به‌ر زیره‌كی‌‌و هۆشیاری‌، مامۆستایان‌و ده‌سته‌ی‌ كارگێڕی‌قوتابخانه ‌نه‌یانتوانی‌له‌هاوپۆلانی‌دایبڕێنن‌و به‌ده‌رچوو ئه‌ژماریانكرد .

پله‌كانی‌خوێندی‌سه‌ره‌تای‌به‌خێرایی‌‌و به‌بێ‌دواكه‌وتن بڕی‌ ، دواتر چووه ‌قوناغی‌ناوه‌ندی‌‌و له‌ناوه‌ندی‌( شه‌هید صالح یوسفی‌) درێژه‌ی‌به‌خوێندندا‌و به‌بێ‌دواكه‌وتن به‌3ساڵ قوناغی‌ناوه‌ندیشی‌ته‌واوكرد، دواتر له‌(ئاماده‌یی‌ئازادی‌كوڕان )هه‌ر له‌نێو شاری‌هه‌ولێر به‌3ساڵ قۆناغی‌ ئاماده‌یی‌به‌سه‌ركه‌وتوی‌ته‌واو كرد‌و له‌به‌شی‌ئینگلیزی‌كۆلیژی‌زمانی‌ زانكۆیی‌سه‌ڵاحه‌دین ‌وه‌رگیرا‌و له‌م چوار ساڵه‌ی‌خوێندنیشیدا، بووه‌جێگای‌ خۆشه‌ویستی‌خوێندكاران‌و مامۆستایان‌و فه‌رمانبه‌رانی‌كۆلێژ. سەردەشت لە ماوەی قۆناغی خوێندنی ناوەندی و ئامادەی، زۆربەی ساڵەکان سودی لە پشوی هاوین وەرگرتوە و کاری تێدا کردوە بۆ ئەوەی بژێوی خوێندنەکەی و پێداویستیەکانی دابین بکات ،لەسەرەتای دورست کردنی پارکی هەولێر کرێکاری تێدا کردوە،ماوەیەک لەگەڵ ماڵ پورێکی ئیشی بۆیە و سبوغی کردوە ،ئەمە جگە لەچەندین ئیشی تاقەت پروکێنیتر کە لەبەرامبەر جەستەی بچوکی ئەو زۆر قورس و گران بوو .

سەردەشت، ئارەزووی گوێگرتنی لە گۆرانیەکانی هونەرمەندان عباسی کەمەندی و مەزهەری خالقی و شەجریان و داریوش و تایەر تۆفیق و زەکەریا عبدللە و زۆرێک لەگۆرانیە فارسی و غەربیەکان بوو، هەروەها زۆرێک لە دەستنوسەکانی نوسەرانی کورد بەختیار علی و مەریوان وریا قانع و هیوا قادر و فاروق رەفیق ….دەخوێندەوە،هەروەها لە نوسەرانی تورک زمان بە ئۆرهان پاموک سەرسام بوو .sardasht osman (147)

‌ – سه‌رده‌شتی‌جوانه‌مه‌رگ خولیایەکی زۆری بۆ خوێندنه‌وه‌ی نوسین و بەرهەمەکانی نوسه‌رانی‌گه‌وره‌ی‌ئینگلیزی‌ هەبو،چاودێرێکی وورد و بە سەلیقەی نوسەرانی ئەدەبیاتی ئینگلیزی بوو،خوێندنەوە و چاودێریکردنی ووردی دەست نوسەکانیان پاڵپشتیەکی زۆری بوو بۆ هاتنە نێو بواری مێدیا و راگەیاندن، له‌ساڵی‌2004 بەرەسمی هاتە ناو دنیای ‌نوسین‌و کارکردن لە دەزگا راگەیاندنەکان، لەماوەی کارکردنیشیدا له‌نوسین‌و به‌دواداچونه‌ رۆژنامه‌وانییه‌كانیدا، هه‌میشه ‌به‌دوایی ‌ئه‌و پرسیار‌و گومانانه‌ عه‌وداڵ بووه‌ كه‌مێشكی ‌نه‌وه‌ی ‌نوێی‌ پێوه ‌سه‌رقاڵكردووه‌‌و ‌ویستویه‌تی ‌‌وه‌ڵامی‌ئه‌و پرسیار‌و گومانانه ‌بۆ نه‌وه‌ی‌ئیستا ئاشكرابكات، بۆیه‌له‌ماوه‌یه‌كی‌كورتی‌ كاری‌رۆژنامه‌نوسیدا، بۆته‌ چاوتێبڕینی‌دۆست‌و دوژمن‌و چه‌ندان ده‌زگای‌ راگه‌یاندن داوایی‌هاوكاری‌‌و رێنوێی‌لێده‌كه‌ن بۆ كاره ‌رۆژنامه‌وانییه‌كانیان،سەرەڕای نوسین و بەدواداچونەکانی لە چەندین گۆڤار و رۆژنامەی کوردستان و ناردنی هەواڵ و بەدواداچون لەسەر بارودۆخی عێراق و کوردستان بە بڵاوکراوە ئینگلیزییەکان، لەهەمان کاتیشدا بەرەسمی ئەندامی دەستەی نوسەرانی هەفتەنامەی ( ئاشتینامە ) بوو،کە بە ئیمکانیاتێکی ماددی زۆر کەم کاری دەکرد تەنها لەپێناوی ئەوەی ئازادی و سەربەخۆی خۆی لە نوسین و بەدواداچونەکانی لەدەست نەدات لەکاتێکدا چەندین دەزگایتر ئیمکانیاتی خەیاڵیان دەخستە بەر دەستی ،بەڵام پێدان و بەخشینەوەی پلە و پۆست و هه‌ڕه‌شه‌‌و چاوسوركردنه‌وه‌كان ته‌ن نه‌یانتوانی‌رێگا له‌و په‌یامه بگرن کە سەردەشت کاری لەسەر دەکرد و بڕواپ پێی هەبوو.

– سه‌رده‌شتی‌جوانه‌مه‌رگ، مرۆڤدۆستی‌‌و میهره‌بانی‌له‌حه‌د به‌ده‌ربوو، له‌ئاهه‌نگی‌ده‌رچونی‌زانكۆی‌له‌به‌ر نه‌خۆشی‌دایكی‌له‌كاتێكدا خۆشترین رۆژی‌ژیانی‌بوو ئاهه‌نگه‌كه‌جێده‌هێڵێت‌و رووده‌كاته‌نه‌خۆشخانه‌، بۆ ئه‌وه‌ی‌له‌نزیكه‌وه‌ئاگاداری‌دایكی‌بێت كه‌ئه‌و رۆژه‌باری‌ته‌ندورستی‌ ته‌واو نه‌بوو،لەکاتێکدا دایکی بەزۆر دەینێرێتەوە و زانکۆ و دەڵێ من تەندورستیم باشە و برۆرەوە ئاهەنگی دەرچونت ،بەڵام ئەو تەنها بۆ وێنە گرتنەکە دەچێت و دواتر دەگەرێتەوە ماڵەوە و ناچیتە ئاهەنگەکە لەبەر دایکی، باوکیشی لە چاوپێکەوتنێکدا ئاماژە بەوە دەکات هەموو باوکێک لەکوڕی خۆی توڕە دەبێت و ناخۆشی دەکەوێتە نێوانیان،بەڵام لەماوەی ٢٣ ساڵی تەمەنی سەردەشتدا بۆ یەکجاریش بیرم نایەت لێی تورە ببم و دەستم لێی بەرز کردبێتەوە .sardasht

سه‌رده‌شتی‌ ئازیز، زۆر سه‌رسام بوو به‌غاندی‌‌و ماندێلا‌و گیڤارا،هەمیشە دەستنوس و ژیان و بیۆگرافیای دەخوێندنەوە و بەژیانی سادە و ساکار و شۆرشگێریان سەرسام بوو، هەر بۆیەش خۆشی لە ژیانیدا نه‌بوونی‌‌و برسییه‌تی‌‌و بێ‌ جل‌و به‌رگی قبوڵ بوو،نه‌ك نامه‌ردی‌‌و سه‌ردانواندن بۆ ژیانی‌شاهانه‌ی‌ سه‌ركزی‌، به‌ده‌یان كه‌ڕه‌ت‌و ده‌یان هه‌فته‌ به‌گیرفانی‌خاڵی‌گوزه‌راندی ‌‌و زه‌رده‌خه‌نه‌یه‌كی‌ ده‌ستكردیشت بۆ كه‌س نه‌كرد ،لەکاتی رفاندن و تیرۆرکردنیشی هەموو سەرمایەی ژیانی کە لەنێو جانتا تایبەتیەکەی بوو ( ١٢هەزار دیناری عێراقی ) و وێنەیەکی خۆی و دایکی بوو .

رۆژنامەنوسی تیرۆرکراو سەردەشت عوسمان، حه‌ز‌و ئاره‌زووی‌ یاری‌‌و تۆپ تۆپێن بوو،زیرەک و لێهاتوش بوو لەم بوارەدا ، بۆیه‌له‌ماوه‌یه‌كی‌كورتتدا له‌قۆناغی‌ئاماده‌یی‌ په‌یوه‌ندی‌ده‌كات به‌تازه‌پێگه‌یشتوانی‌یانه‌ی‌هه‌ولێر‌و دوایی‌ تاقیكردنه‌وه‌، به‌یه‌كێك له‌یاریزانه‌سه‌ره‌كییه‌كانی‌تازه‌پێگه‌یشتوانی‌ یانه‌ی‌هه‌ولێر ده‌ستنیشان ده‌كرێت، به‌ڵام دوایی ‌چوونی‌بۆ زانكۆ ‌و سه‌رقاڵی‌ به‌خوێندن‌و كاری‌راگه‌یاندن نه‌یتوانی‌به‌رده‌وام بێت، به‌ڵام هه‌میشه‌ ته‌ماشاكه‌ر‌و چاودێرێكی‌وردی‌یارییه‌كان بوو، هاندەری هەڵبژاردەی ئەرجەنتین و یانەی بەرشلۆنە و یاریزان میسی بوو .

–هێمنی و کەم قسەکردن و بێ دەنگی ،سیمایەکی بەرجەستەی شەخصیاتی سەردەشت عوسمان بوو،وەکو خۆی باسیدەکرد ( نایەوێت بە قسەی بێ سود ژینگە پڕ بکات لە ژاوەژاو) لەکاتی قسە و گفتۆگۆکانی هەوڵیدەدە بە کەمترین کات و کەمترین رستە قسەی دڵی خۆی بکات بۆ ئەوەی کەس بێزار نەبێت،لەکاتی وەڵامدانەوەی پرسیاریش هەوڵیدەدا بە چەند ووشەیەک قناعات بە بەرامبەرەکەی بهێنێت ، بکوژانی ئازادی زۆر باش بلیمه‌تی‌‌و هۆشیاری‌‌و زیره‌كی ‌ئه‌و گه‌نجه‌یان خوێندبویەوە، كه‌چۆن ده‌بێته ‌چرایه‌كی‌روناكی‌ بۆ كۆمه‌ڵگاكه‌ی‌. چۆن ده‌بێته‌ به‌ربه‌ستێكی‌گه‌وره‌له‌به‌رده‌م نایه‌كسانی‌‌و ناعه‌داله‌تی‌‌و زوڵم‌و زۆرداری‌، ده‌یانزانی‌كه‌ قه‌ڵه‌مێك كه‌سه‌رده‌شت به‌ده‌ستیه‌وه‌گرتووه‌،  ده‌بێته‌ سه‌ره‌تایه‌ك بۆ شكاندنی ‌بته‌كان .saro sardasht

سەردەشت عوسمان ، ده‌یزانی‌ ئه‌و رێگایه‌ی‌گرتویه‌تییه‌به‌ر، بێ‌ مه‌ترسی‌نییه‌، ئه‌و ده‌یزانی‌هه‌ر شه‌ش لاكانی‌ته‌ندراوه ‌به‌هێڵی‌ سوور،به‌ڵام ‌وێرانی‌كۆمه‌ڵگاكه‌ی‌‌و بوونی‌ده‌یان دیارده‌ی‌نه‌مۆ ‌و ناشارستانی،‌ویژدانی‌ئازارده‌دا‌ و هەمیشە لە بیرکردنەوە بوو بۆ ژیانێکی باشتر،سەرەنجام دوای ئەوەی هەڕەشە و فشارەکان نەیانتوانی لە پەیامە ئازادیخوازەکەی پەشیمانی بکەنەوە لە بەیانی رۆژی سێ شەممە( ٤-٥-٢٠١٠ )لەلایەن هێزێکی تایبەت و پلان بۆ داندراو لەبەر چاوی پۆلیس و خەڵکێکی زۆر لە بەردەم کۆلێژی ئادابی زانکۆی صلاحەددین لەشاری هەولێر، لەکاتی چونی بۆ دەوامی کۆلێژ بەزۆر و لێدان دەخرێتە ناو سیارەکی جۆری کیا و دوای ئازار و ئەشکەنجەدانێکی زۆر بە گوللەیەک لەنێو دەمی( وەکو ئاماژەیەک بۆ بێدەنگ کردنی )، تیرۆر دەکرێت ،لەکاتی رفاندیشی باسی دەرچونەکەی لە دەستی بوو تا پێشکەشی زانکۆی بکات و لەدەستی بەردەبێتەوە و هاوڕێکانی دوای خۆی هەڵیدەگرنەوە، دوای دوو رۆژ تەرمەکەی لەشاری موصڵ فڕێدەدرێت ، کە تەنها ١٢ هەزار دیناری عێراقی و وێنەیەکی خۆی و دایکی و ناسنامەی کۆلێژەکەی لەنێو گیرفانیدا بوو .

سه‌رده‌شت عوسمان،چوه ‌ریزی ‌پیاوه‌مه‌زنه‌كانی‌ دنیا‌و بۆ هه‌تایه‌ ناوی‌ به‌به‌رزی ‌ده‌مێنێته‌وه‌، سەردەشت و ئازادی دوو ووشەی لێکدراون لەفەرهەنگ و لەکتوری خەڵکی عێراق و کوردستان .

بەشدار عوسمان

ڕۆیتەرز: ڤێلا بۆردوومانکراوەکەی هەولێر کۆبوونەوەی ئەمریکا و ئیسرائیلی تێداکراوە

ئاژانسی ڕۆیتەرزی بەریتانیی ئاشکرایکردووە، ئەو ڤێلایەی لە شاری هەولێر لەلایەن ئێرانەوە مووشەکباران کرا، “دوو کۆبوونەوەی پسپۆڕانی وزەی ئیسرائیل و ئەمریکا”ی تێدا ئەنجامدراوە بۆ گفتوگۆکردن لەسەر هەناردەکردنی گازی سروشتیی هەرێمی کوردستان بۆ تورکیا و ئەوروپا.

دوو بەرپرسی تورکی بۆ ئاژانسە بەریتانییەکە ئاشکرایانکردووە، کە لە گفتوگۆکاندا بەرپرسانی ئەمریکی و ئیسرائیلی و تورکی هەبوون و “ئەوەش وەک هۆکاری سەرەکیی هێرشەکە لێکدراوەتەوە”.

ئاژانسی ڕۆیتەرزی بەریتانیی لە ڕاپۆرتێکدا وردەکارییەکانی هێرشە مووشەکییەکەی شەوی ١٣ی ئازاری ٢٠٢٢ی بۆ سەر هەولێر بڵاوکردووەتەوە، کە بە ١٢ مووشەکی بالستیی ئەنجامدرا و سوپای پاسدارانی ئێران بەفەرمیی بەرپرسیارێتیی هێرشەکەی گرتەئەستۆ.

بەرپرسێکی ئەمنیی عێراقیی بەمەرجی ئاشکرانەکردنی ناوەکەی، بۆ ڕۆیتەرز ئاشکرایکردووە، کە بەمدواییانە دوو کۆبوونەوە لە نێوان بەرپرسان و پسپۆڕانی کەرتی وزەی ئیسرائیل و ئەمریکا ئەنجامدراوە لەو ڤێلایەی مووشەکبارانکراوە، بۆ گفتوگۆکردن لەسەر هەناردەکردنی گازی سروشتیی هەرێم بۆ تورکیا و ئەوروپا.

دوو بەرپرسی تورکیا و عێراق بۆ ڕۆیتەرز ڕایانگەیاندووە، هۆکاری سەرەکیی مووشەکبارانەکە پلانی ڕاکێشانی بۆری گواستنەوەی گازی سروشتیی بووە لە هەرێمی کوردستانەوە بۆ تورکیا و ئەوروپا بەهاوکاریی ئیسرائیل.

دوو بەرپرسی تورکیی ئەوەیان بۆ ئاژانسەکە ئاشکراکردووە، کە لە گفتوگۆکانی پسپۆڕانی وزەی ئەمریکیی و ئیسرائیلیی لە هەولێر، بەرپرسی تورکییش ئامادەبوون.

بەرپرسێکی باڵای ئەمنیی ئێران بە ڕۆیتەرزی ڕاگەیاندووە: هێرشەکە هەڵگری چەند پەیامێک بووە بۆ زۆرێک لە لایەن و گروپەکان، خۆیان ئازادن چۆن لێکدانەوە بۆ هێرشەکە دەکەن، ئیسرائیل هەر پلانێکی لە عێراق و هەرێمی کوردستان هەبێت، لە کەرتی وزەوە تا دەگاتە کەرتی کشتوکاڵیی، هیچی جێبەجێ نابێت.

بەرپرسێکی تورکیا وتوویەتی” کاتی ئەنجامدانی هێرشەکە مایەی گرنگیپێدانە، لەلایەک پلانی هەناردەی وزەی هەرێمی کوردستانی کردووەتە ئامانج و لەلایەکی دیکەوە ئەو هاوبەشییەی ئەگەری هەیە لەنێوان هەرێمی کوردستان و ئیسرائیل کراوەتە ئامانج”.

ڕۆیتەرز ئەوەشی خستووەتەڕوو، کە هێرشەکەی ئێران بۆ سەر هەولێر بەهۆی ململانێی وزە بووە لە ناوچەکە، نەک تۆڵەی کوژرانی دوو ئەفسەری ئێرانیی لە دیمەشق لە بۆردومانێکی ئیسرائیلدا.

پلانی هەناردەکردنی گازی سروشتیی هەرێم و مووشەکبارانەکەی هەولێر لەکاتێکدایە، ئێران بە دۆخێکی هەستیاردا تێپەڕدەبێت، چونکە ئەو پلانە هەڕەشەیە بۆ سەر ئێران کە خۆی ئێستا سەرچاوەی سەرەکیی هەناردەکردنی گازە بۆ عێراق و تورکیا، ئابوورییەکەی ئێرانیش هەتا ئێستا لەژێر گەمارۆی ئابوورییدایە.

پرسی هەناردەکردنی گازی سروشتیی هەرێمی کوردستان بۆ تورکیا لە سەردانێکی نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان بۆ تورکیا دەرکەوت، کە ڕۆژی ٢ی شوباتی ٢٠٢٢ بەشێوەیەکی نهێنیی سەردانی تورکیای کرد و لەگەڵ تەیب ئەردۆغان، سەرۆکی دەوڵەتی تورک کۆبووەوە.

ڕۆژی ٤ی شوباتی ٢٠٢٢یش ئەردۆغان لەمیانی سەردانیدا بۆ ئۆکرانیا بە ڕۆژنامەنووسانی ڕاگەیاند؛ لەگەڵ نێچیرڤان بارزانی باسیان لە هەناردەکردنی گازی سروشتیی لە هەرێمی كوردستانەوە بۆ توركیا كردووە.

دواتر ڕۆژنیوز ئاشکرایکرد، کە پارتی دیموکراتی کوردستان (پەدەکە) مامەڵەی گازی سروشتیی لەگەڵ هەریەکە لە وڵاتانی تورکیا و ئیمارات کردووە و دەیەوێت تا ساڵی ٢٠٢٣ گازی سروشتیی لە هەرێمی کوردستانەوە هەناردەی تورکیا بکرێت و لەوێوە بۆ ئەوروپا بگوازرێتەوە.

هەرێمی كوردستان بڕی ٢٠٠ تریلیۆن پێ سێجا (٥.٧ ترلیۆن مەتر سێجا) یەدەگی گازی سروشتیی هەیە، كە ڕێژەی ٣٪ی تێكڕای یەدەگی گازە لەسەر ئاستی جیهان و هەشتەم وڵاتی جیهانە لە یەدەگی گازدا.

دوێنێ ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٢یش مەسرور بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان بەشداریی لە کۆڕبەندی وزەی جیهانیی کرد لە ئیمارات، لە میانی پێشکەشکردنی وتەیەکیشدا سەرۆکی حکومەت ڕایگەیاند: دڵنیام هەرێمی کوردستان دەبێتە سەرچاوەیەکی گرنگی وزە لە جیهان، لە ئایندەیەکی نزیکدا گازی سروشتی بۆ عێراق، تورکیا و ئەوروپا هەناردە دەکەین، بۆ ئەوەی ئاسایشی وزەیان بۆ دابینبکەین.

مەسرور بارزانى لەبارەی هێرشە مووشەکییەکەی ئێران بۆ هەولێر ڕایگەیاند: هێرشە مووشەکییەکەى ئێران بۆ سەر هەولێرى پایتەخت پەیوەندیی بە پێکهێنانى حکومەتى نوێى عێراق و پرسی بەرهەمهێنانى وزەوە هەبووە لە هەرێمی کوردستان، داواى کرد لێکۆڵینەویەکى نێودەوڵەتى لەو رووداوە بکرێت و لایەنى ئێرانیش سەردانى ئەو شوێنە بکەن، کە بۆردوومانیان کردووە.

ئەو جلە پرتەقاڵییانە، شایەنی ئەوەیە بکرێتە بەری کێ؟

غازی غەریب زۆراب:
بافڵ تاڵەبانیی و یەکێتییە نوێیەکەی، سوود لە قێزەونتریین و دڕندانەتریین کردەوەکانی تیرۆریستانی داعش وەردەگرن، بەوەی کە جلی پرتەقاڵی دەکاتە بەری گەنجان و لە میدیاوە پیشانیان دەدات، هەر وەک چۆن داعش ڤیدیۆی سەربڕین و سووکایەتیکردن بە پێشمەرگە و خەڵکی سڤیلی، لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی بڵاو دەکردەوە.
ئەم کردە قێزەونە، سوکایەتییکردنە بەتەواوی گەنجان و خەڵکی ئازادییخوازی کوردستان و دوبارەکردنەوەی کارەکانی تیرۆریستانی داعشە.
ئاسایشی سلێمانی، بەم کردە قێزەونە پێی وتین کە، یەکێتیی نوێ و ئاسایشەکەی، لەژێر هەژموون و تەقلییدی کارەکانی تیرۆریستاندا، بڕیار دەدات بەرامبەر بە خەڵکانی ئازادیخواز و گەنجانی بەشمەینەت و خێر لەخۆ نەدییوی کوردستان.
بافڵ و قوباد و شانازی پوریان، بەم کردە قێزەونە پێیان وتینەوە کە دەسەڵاتی دادوەریی لە هەرێمی کوردستاندا و دادگای سلێمانیی و دادوەرەکانی، بەتەواوەتی هەرەسی هێناوەو هیچ هێزێکی تر لەسەروی دەسەڵاتی ئاسایشەوە نییە، ئاسایشیش بەدەست حیزبەوەیە و، حیزب دەسەڵاتی یەکەمە و بەئارەزووی خۆی، هەرچییەکی بوێت دەیکات و لەجێگای دادگا، سوکایەتیی بە خەڵک دەکات و خەڵک دادگایی دەکات.
لەلایەکی ترەوە، ئەم کردە قێزەونە، سوکایەتییەکی زەقە بەتەواوی خەڵکانی خاوەن شەهیید و خۆپیشاندەری هەرێمی کوردستان و شکاندنی شکۆ و کەرامەتی مرۆڤە، چونکە ماوەی ٣٠ ساڵە یەکێتیی و پارتیی قاچاخیی و کاری مافییاگەریی دەکەن، خەڵک برسیی دەکەن، بە ناحەق زیندانیی دەکەن، کارەبای لێ دەکوژێننەوە، بێ نەوتی دەکەت، لەسەرمادا ڕەقی دەکەنەوە، تەعدای شەرەفی لێ دەکەن، دزیی لێ دەکەن، موڵک و ماڵی داگییر دەکەن، هەڕەشەی لێ دەکەن، دەیکوژن، لە کوردستان دەری ئەکەن.
ئەو جلە پرتەقاڵیانە، کە بە هەزاران دایکی شەهیدو خەڵکی گریاند، لە شەڕەکانی داعشدا، شایەنی گەنج نییە، چونکە ماوەی ٣٠ ساڵە تۆ وەک حیزب، تاریکستان و دۆزەخێکت، بۆ خولقاندووە، بەڵکو ئەو جلانە شایەنی بکوژانی :
– ئەو هێزەی بن دەسەڵاتی یەکێتییە، کە لە مانگی ١٢ی ٢٠٢٠ دا، هەشت گەنجی لە قەزاو ناحییەکانی سلێمانییدا کوشت و هەتا ئێستا بکوژانی دەسگییر نەکراون .
– ئەو هێزەی بن دەسەڵاتی پارتییە کە لە ١٣ی ٠٨ی ٢٠١٦ دا، ڕۆژنامەنوس ویداد حسێن یان کوشت و هەتا ئێستاش بکوژانی دەسگییر نەکراون .
– ئەو هێزەی بن دەسەڵاتی یەکێتییە کە لە ٢ی ١ی ٢٠١٤ دا، شەهید بڕیار حەسەن ی لە قەزای سەیدصادق کوشت و هەتا ئێستا بکوژانی دەسگییر نەکراون .
– ئەو هێزەی بن دەسەڵاتی یەکێتییە کە لە ٥ی ١٢ی ٢٠١٣ دا، ڕۆژنامەنووس کاوە گەرمیانیی کوشت و هەتا ئێستا بکوژانی دەسگییر نەکراون .
– ئەو هێزانەیە کە لە ١٧ی شوبات و ڕۆژانی دواتری ٢٠١١ دا، لە سلێمانی و دەوروبەری، چەند کەسێکیان کوشت و هەتا ئێستاش بکوژانیان دەسگییر نەکراون .
– ئەو هێزەیە کە لە ٤.ی ٠٥ی ٢٠١٠ دا، لە بن دەسەڵاتی پارتییدا، دوای چەند بابەتێکی ڕەخنەگرانە و نوسین لە گۆڤاری لڤییندا، لە هەولێر، لەبەردەم کۆلێژی ئادابی زانکۆی سەلاحەددین دا، ڕۆژنامەنووس سەردەشت عوسمانی ڕفاند و، دواتر کوشتی و هەتا ئێستاش بکوژانی دەسگییر نەکراون .
– ئەو هێزەیە کە لە کەرکوک، لە ٠٥ی ٠٣ی ٢٠٠٨ دا، ڕۆژنامەنوس و مامۆستای زانکۆ، دکتۆر عبدالستار طاهر شريف ی تەمەن ٧٤ ساڵ یان کوشت، لە دوای ١٠ ڕۆژ لە نوسینی بابەتێک لە گۆڤاری لڤییندا؛ سەبارەت بە ڕەخنەگرتن لە سەرکردە کوردییەکان، هەتا ئێستاش بکوژانی دەسگییر نەکراون .
– ئەو جلانە شایەنی ئەو هێزەیە کە لە کەرکوک، لە ٢١ی ٠٧ی ٢٠٠٨ دا، لە کەرکوک ڕۆژنامەنوس سۆرانی مامە حەمەی، لەسەر نوسیین و ڕاپۆرتی ڕەخنەئامێز لە گۆڤار لڤییندا، کوشت و هەتا ئێستاش بکوژانی دەسگییر نەکراون .
– شایەنی ئەو هێزەی بن دەسەڵاتی یەکێتییە کە لە ١ی ٩ی ١٩٩٤ دا، نوسەر و شاعیر بەکر عەلی ی، لە سلێمانی کوشت و، هەتا ئێستاش بکوژانی دەسگییر نەکراون.
وە ڕفاندن و بێسەروشوێنکردن و کوشتنی چەندەها خەڵکی بێتاوانی ترییش، کە چەندیین وتاری دیکەی دەوێت.
ئەم ڕوداوانە دەمانگەیەنێت بەوەی کە چیتر نابێ سادە و ساکار بیر بکەینەوە، بەڵکو دەبێ ئێمە بە پێوەری عەقڵی و زانستیی بییر بکەینەوە کە هەموو ئەم  کوشتنانە لەژێر دەسەڵاتی کێدا ڕویاندا؟! خۆ لایەنێکی دیکەی غەیرە کوردیی ئەم کارانەی نەکردووە! کەواتە کێ لێی بەرپرسیارە؟!
یەکێتیی و پارتیی، سەرانی یەکێتیی و پارتیی، دەزگا هەواڵگریی و ئەمنییەکانییان، گروپە چەکدارە سێبەر و بێناونیشانەکانییان، لە سەردەمە جیاوازەکاندا، لەم کوشتن و قەتڵ و عامە بەرپرسن و جلی پرتەقاڵی شایەنی ئەوەیە بکرێتە بەریان و بەر شۆڕشی عەدالەت و ویژدان بکەون.
بۆیە، لە کاتێکدا کە ئەم دوو حیزبە کوردستانییان کردووە بە دۆزەخ و خەڵک لە کوردستاندا زیندانی دەکەن و دەکوژن، بەشێکی زۆری لە دەستیان هەڵدێت، لە دارستانەکانی سەرسنووری بیلاڕوسیا و پۆڵەندادا ڕەق دەبێتەوە، بەشێکی تریشی لە دەریای ئیجەدا دەخنکێت؛ خنکانی کۆمەڵێکی زۆر لە گەنج و ژن و مناڵی بەتەمەنی کورد لە چەند یەختێکی یەکبەدوای یەکی نۆکەندی ئینگلیزیی و دەریای ئیجەدا بە نمونە، کەچی سەرباری ئەم هەموو کارەساتە، دوێنێ، ٤ی ٠١ی ٢٠٢٢، وەک چالاکییەکی ساڵی نوێیان، یەکێتییە نوێیەکەی بافڵ و قوباد و شاناز، کە لەهەمان کاتدا، هاوبەش و هاوپشک و هاوپشتی دزیی و چەتەگەریی و کاری مافیاگەریین لەگەڵ پارتیی و هەندێک لە وردەحیزبەکانی تردا، بە جلی پرتەقاڵیی تۆقێنەر، لەبەری کۆمەڵێک گەنجی چەوساوەدا، قۆناغێکی تری کاری مافیاگەرییان گەشەپێدا و بارێکی سایکۆلۆژیی ترسناکیان لای خەڵک و گەنجان دروستکرد و حوکمی دیکتاتۆریی و دیسپۆتیستیی خۆیانیان سەلماندەوە.
جلی پرتەقاڵی شایەنی ئەوەیە کە لەسەر دوای دایکی شەهیید و گەنجان و خەڵکی کوردستان، بکرێتە بەر سەرانی یەکێتیی و پارتیی و هاوئاوازەکانییان. بەم کردە وەحشییگەرییە، یەکێتیی نوێ، وەک هێزێکی نائەخلاقیی و داپڵۆسێنەر ڕقی لای خەڵک ئەستوور تر کرد و چارەنوسی یەکێتییەکەیانیان، نزیک کردەوە لە ڕووخان و تەفرو تونابوون.
سەرچاوەی ڕوداوەکانی ئەم وتارە ( Sources ) :
خۆپیشاندانەکانی سلێمانی – ٢٠٢٠
1-https://www.middleeastmonitor.com/20201211-iraq-8-killed-in-sulaymaniyah-protests/
ویداد حسین – ٢٠١٦
2- https://cpj.org/data/people/widad-hussein/
بڕیار حەسەن – ٢٠١٤
3-https://www.rudaw.net/english/kurdistan/030120141
کاوە گەرمیانی – ٢٠١٣
4-https://www.iraqicivilsociety.org/archives/2539
شەهییدانی ١٧ ی شوباتی ٢٠١١
5-BBC:https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-12493712
– NewYork Times: https://www.nytimes.com/2011/05/19/world/middleeast/19iraq.html
سەردەشت عوسمان – ٢٠١٠
6-https://www.theguardian.com/commentisfree/2010/may/13/zardasht-osman-death-kurdistan
عبدالستار طاهر شريف – ٢٠٠٨
7-https://ekurd.net/mismas/articles/misc2008/3/kirkukkurdistan339.htm
سۆرانی مامە حەمە – ٢٠٠٨
8-https://editorials.voa.gov/a/a-41-2008-07-25-voa8-84656102/1481340.html
بەکر عەلی – ١٩٩٤
9- http://www.bopeshawa.net/index/?p=7789

مەسرور بارزانی لە ئەمریکا ڤێلایەکی بە بەهای زیاتر لە ١٨ ملیۆن دۆلار کڕیوە

میدیاکانی ئەمریکا بڵاویانکردەوە مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی هەرێم لە ویلایەتی میامی ئەو وڵاتە ڤێلایەکی کڕیوە کە بەهاکەی ١٨ ملیۆن و ٣٠٠ هەزار دۆلارە.
ماڵپەڕی زە ئەمەریکین پرۆسپێکت لە ڕاپۆرتێکدا ئاماژەی بەوەداوە بەڵگەنامەیەکی بڵاوکردەوەتەوە کە تێیدا ئاماژەی بەوەکردووە، ئەو ڤێلایەی کە مەسرور بارزانی کڕیویەتی بە ناوی کۆمپانیایەکی وەهمییەوە تۆمارکراوە، بەڵام خاوەنی ڕاستەقینەکەی ڤێلاکە مەسرور بارزانییە کە حوکمی هەرێمی کوردستان دەکات بەشێوەیەکی تاکڕەوانە.
میدیا ئەمریکیەکە بڵاویشیکردووەتەوە کە مەسرور بارزانی و براکانی لە ڕێگای کۆمپانیایەکی وەبەرهێنانەوە کاری بازرگانی لە ئەمریکا دەکەن کە سەرمایەکەی زیاتر لە ملیارێک دۆلارە. بۆ شاردنەوەی داهات و پارەکانیان بنەماڵەی بارزانی پەنایان بردووەتە بەر ئەو شوێنانەی کە کۆمپانیا وەهمییەکانی تێدا تۆماردەکرێت و خاوەندارێتیان ناناسرێتەوە.

میدیا ئەمریکییەکە ئاماژەی بەوەشکردووە کە تا ئێستا خانەوادەی بارزانی ٧٥ ملیۆن دۆلاریان لە کڕینی چوار موڵکدا خەرج کردووە لە ئەمریکا، دەشڵێت گرێبەستی ئەم موڵکە و موڵکەکانی دیکە کە کڕیویانە تەواویان واژووی مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەت و مکوسی بەرزانی برای لەسەرە.

ماڵپەڕە ئەمریکییەکە دەڵێت، “لە هەرێمی کوردستان مەسرور بارزانی دەسەڵاتەکانی بۆ هێرشکردنە سەر ڕەخنەگرانی و ئەشکەنجەدان و کوشتنی ڕۆژنامەنوسان بەکارهێناوە و پێش ئەوەی ببێت بە سەرۆکی حکومەت پۆستی ئەمنی هەبووە و هەر لەو کاتەدا خوێندکارێکی زانکۆ بەناوی سەردەشت عوسمان ئەشکەنجەداوە و پاشان کوشتوویەتی بەهۆی ئەوەی پارچەیەک شیعری نوسیووە لەسەر ئەو شتانەی بەدەستی دەهێنێت ئەگەر لەگەڵ خوشکێکی مەسرور بارزانیدا هاوسەرگیری بکات.”

ماڵپەرەکە باسی لەوەش کردووە مەسرور بەرزانی و خانەوادەکەی خاوەنی سامانێکی زۆرن لەسەر ئاستی ناوخۆیی و جیهانی و ئاماژەی بەوەش کردووە برایەکی مەسرور بارزانی خاوەنی گەورەترین کۆمپانیای خانوبەرەیە کە سەروەتەکەی ١.٢٧ ملیار دۆلار مەزەندە دەکرێت.

هاوکات دەشڵێت، بنەماڵەی بارزانی جگە لە ئەمریکا لە دوبەیش لە ناوچەی ئەلجومەیرە چەندین گرنترین خانوبەرە و موڵک و ماڵی گرانبەهان.

میدیا ئەمریکییەکە میدیایەکی فەرمییە و ماوەی ٣١ ساڵە دامەزراوە و خاوەنی چەندین خەڵاتی رێزلێنانە لەپای کارەکانی.

هونەرمەندێکی شاری هەولێر تابلۆیەکی سەردەشت دەکێشیت

هاوپشتی:تایبەت
هونەرمەندی شێوەکاری شاری هەولێر، هۆگر یادی تابلۆیەکی شەهیدی رۆژنامەنووس سەردەشت عوسمان دەکێشیت و لەژێرەوەی تابلۆکەش دەنوسێت :

بزەیەکی فەنتازی دوای مەرگی شەهید سەردەشت عوسمان بۆ لیژنەکانی دەسەڵات و یادکردنەوەی بەرپرسانی حوکمرانی کوردی لەم رۆژەدا. درێژەدان بەهەمان سیاسەتی دەمکوتکردنی رۆژنامە نوسانو بەندکردنیان.

ئازادی بۆ بەندکراوانی بادینان، بێلایەنی دادگاکان…..

چی لە ئیبراهیم خەلیل دەگوزەرێت؟

دەروازەی نێودەوڵەتی ئیبراهیم خەلیل، سەرچاوەیەکی زەبەلاحی کۆکردنەوەی داهات و پارە، بەپێی راپۆرتەکانی گەیشتوو بە لیژنە تایبەتمەندەکانی پەرلەمانی عێراق رۆژانە هەزاران بارهەڵگر لە نێوان هەرێمی کوردستان و تورکیادا لەم دەروازەیەوە هاتووچۆ دەکەن.

داهاتی ساڵانەیان دەگاتە سەدان ملیار دۆلار کە بەوەش دەتوانرێت نزیکەی موچەی هەموو موچەخۆرانی هەرێمی کوردستانی پێ دابین بکرێت کەچی حکومەتی هەرێم چاوی لەبەغدا بڕێک پارەی بۆ بنێرێت بۆ ئەوەی موچەی مانگی نیسان دابەش بکات.
دەروازەی نێودەوڵەتی ئیبراهیم خەلیل دەکەوێتە سنوری پارێزگای دهۆک لە قەزای زاخۆ کە لە دوای رادەستکردنی نیوەی داهاتی دەروزاە سنوورییەکانی هەرێمی کوردستان و دانانی فەرمانبەرانی چاودێری دارایی، زۆرترین قسەوباس لەبارەی دیارنەبوونی بەشێکی زۆری داهاتی ئەم دەروازەیە دەکرێت لەکاتێکدا حکومەتی ناوەندی جەخت لەوە دەکاتەوە کە دەبێت داهاتی رستەقینەی دەروازەکە دیاری بکرێت.
ئەندامانی لیژنەی دارایی پەرلەمانی عێراق و هەرێمی کوردستانیش بەدواداچوونیان لەوبارەوە کردووە، بەپێی هەندێک راپۆرت داهاتی ساڵانەی دەروازەی ئیبراهیم خەلیل نزیکەی 7 ملیار دۆلارە کە ئەوەش دەکاتە موچەی نزیکەی ساڵێکی هەموو فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان، بەڵام بەرپرسانی دەروازەکە ئاماری جیاوازتر بڵاودەکەنەوە.
شێروان میرزا، ئەندامی لیژنەی دارایی لە پەرلەمانی عێراقرایگەیاند، راپۆرتێک هاتووەتە پەرلەمانی عێراق ئاماژە بەوە دەکات کە داهاتی ئەو دەروازە سنوریە ٧ملیار دۆلارە لە ساڵێکدا کە ئەوەش بەشی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم دەکات. 
بە مەبەستی ئاگاداربوون لە جموجۆڵی بازرگانی و شەفافییەت لە داهاتی، لە ماوەی رابردوودا بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی گومرگی هەرێم جموجۆڵی بازرگانیی هەر سێ دەروازەی حاجی ئۆمەران و باشماخ و پەروێزخانی بە سیستمێكی ئەلیكترۆنی بەستەوە بە بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی گومرگەوە بەڵام بەبیانووی نەبوونی هێڵی ئینتەرنێت تا ئێستا دەروازەی نێودەوڵەتیی ئیبراهیم خەلیل نەبەستراوەتەوە بەو سیستمەئەلیكترۆنییەوە.
کاروان گەزنەیی، ئەندامی لیژنەی دارایی لە پەرلەمانی کوردستان، رایگەیاند، ژمارەی جیاواز هەیە دەبێر داهاتەکانی بگەرێتەوە بۆ وەزارەتی دارایی بەڵام ناگەڕێتەوە. 
بە هەدەردان و دیارنەمانی بەشێکی زۆری داهاتی دەروازەی ئیبراهیم خەلیل و دەروازەکانی دیکەی هەرێمی کوردستان لە کاتێکدایە کە حکومەت لە قەیرانێکی دارایی قوڵ دایە تەنیا توانا دابینکردنی نیوەی مووچەی فەرمانبەرانی هەیە و ناتوانێت لەکاتی خۆی و بە لێبڕینیش موچە دابین بکات، سەرۆکی فراکسیۆنی یەکگرتوو لە پەرلەمانی عێراق جەخت لەوە دەکاتەوە هەرێمی کوردستان کێشەی نەبوونی داهاتی نییە و تەنیا لە ئیبراهیم خەلیل رۆژانە نزیکەی 3000 بارهەڵگر گومرگ دەکرێن و داهاتەکانیان سەدان هەزار دۆلارە.
جەمال کۆچەر، سەرۆکی فراکسیۆنی یەکگرتوو لە پەرلەمانی عێراق، ئاماژە بەوە دەکات، لەو دەروازەیە رۆژانە سێ هەزار ئۆتۆمبێل تێپەڕ دەکەن لە کاتێکدا باجیش زیاد کراوە کێشەکە ئەوەیە داهاتەکە وەردەگیرێت بەڵام خەرج ناکرێتەوە.
 لە دوای دەستبەکاربوونی مستەفا کازمی وەک سەرۆک وەزیرانی عێراق دەستی کردووە بە کۆنترۆڵکردن و رێکخستنەوەی دەروازە سنورییەکان و لەو چوارچێوەیەش لەکاتی سەردانی بۆ هەرێمی کوردستان دەروازەی ئیبراهیم خەلیل و باشماخی بەسەر کردەوە، دانانی فەرمانبەرانی چاودێری دارایی عێراق و گەڕانەوەی نیوەی داهاتی دەروازەکانی بە مەرجی ناردنی 320 ملیار دینارەکەی موچە داناوە، هەر لەو سەردانەیدا کازمی رایگەیاند، لیژنەیەکی هاوبەشی عێراق و هەرێمی کوردستان کارەکانی دەروازەکە رێکدەخەنەوە و گەشەی پێدەدن.
غالب محەممەد ئەندامی پەرلەمانی عێراق، وتی: دوو جۆر نوسراو هەیە لە ئیبراهیم خەلیل کە یەکیان بۆخۆیانە وەزارەتی داراییش پێی نازانێت ئەوەش بۆ ئەو شتانەیە کە گرانە نوسراوەکەم لەلایە دەگەرێتەوە بۆ پارتی.
لە دوای راپەڕینی ساڵی 1991 پارتی دیموکراتی کوردستان دەستی بەسەر دەروازەی نێودەوڵەتی ئیبراهیم خەلیل گرت و تاوەکو چەند ساڵێک لەسەر داهاتی دەروازەکە لەگەڵ یەکێتی نیشتمانی کوردستان ناکۆکبوون، لەو سەردەمەوە تاوەکو ئێستا داهاتی دەروازەکە بە ناڕوونی ماوەتەوە، سەرەڕای بەتاڵی خەزێنەی حکومەت بەشێکی کەمی داهاتەکەی دەگەڕێتەوە بۆ خەڵک و حکومەت.