Author Archives: Hawpshti Media

لە رۆژی دادگاییکردنی بەدەل بەرواری و ئومێد بەرۆشکیدا

ئاسۆس هەردی:
لە رۆژی دادگاییکردنی بەدەل بەرواری و ئومێد بەرۆشکیدا
ئەنجومەنی وەزیران “پلانی نیشتمانیی هەرێمی بۆ مافەکانی مرۆڤ” پەسەند دەکات!
ئەمڕۆ خەڵکی کوردستان بینەری ئەڵقەیەکی نوێی زنجیرەی ئەو (تراجیدی-کۆمیدی)یە بوون کە لە ناوخەڵکدا بە دادگایی کردنی گیراوەکانی بادینان ناسراوە. ئەڵقەی ئەمجارە تایبەت بوو بە هەردوو چالاکوانی سەربەرز مامۆستا بەدەل بەرواری و ئومێد بەرۆشکی. زنجیرەیەک کە تەنانەت زۆرێک لایەنگرانی دەسەڵاتدارانی کوردستانیش شەرمی لێدەکەن و دەزانن جگە لە پێشێلکردنێکی زەق و ئاشکرای مافی ئەو زیندانییانە بە بەرچاوی خەڵکی کوردستان و جیهانەوە، هیچی تر نیە. ئەم زنجیرەیە کە ئامانجی چاوترسێنکردنی ئەو رۆژنامەنووس و چالاکوانە بوێرانەو لە رێی ئەوانیشەوە چاوترسێنکردنی خەڵکی کوردستانە، نەک هەر بەو ئامانجە نەگەیشتووەو ناگات، بەڵکو رۆژ بە رۆژ زیاتر سیمای هەرێمی کوردستان لەسەر شانۆی جیهان و ناوچەکە ناشرینتر دەکات. ئەوەتا ئەو گیراوانە هەموو ئەڵقەیەکی نوێی دەکەنە بۆنەیەک بۆ راگەیاندنی سووربوونیان لەسەر هەڵوێست و قەناعەتەکانیان و هەر جارەیش تۆماری هەرێمی کوردستان لە ناوەندە نێودەوڵەتییەکان و لای رێکخراوەکانی چاودێریی مافی مرۆڤ و ئازادیی بیروڕادەربڕین، رەشتر دەبێت.

Read More »

کادیرێکی پارتی بەهۆی ئەوەی سەردانی سلێمانی کردوە، سێ ساڵە لەلایەن ئاسایشی پارتییەوە دەستگیراوە

بوار نیوز، تایبەت
سێ ساڵە هاوڵاتییەکی دانیشتوی پارێزگای دهۆک لەلایەن دەزگا ئەمنییەکانەوە دەستگیرکراوەو تا ئێستا کێشەکەی یەکلایی نەکراوەتەوە. بەوتەی کەس و کارەکەشی بێت تەنیا تاوانێک ئەو هاوڵاتییە هەیبێت ئەوەیە کە جارێک سەردانی سلێمانی کردوە.
شەوکەت محەمەد تاهر، بەر لە سێ ساڵ لەلایەن دەزگای ئاسایشەوە لەگوندی ملکیشانی سەر بەقەزای شێخان لە دهۆک دەستگیرا.
بەوتەی کەس و کارەکەی بێت ئێستا لەهەولێر بەبێ دادگاییکردن زیندانی کراوە.
دڵگەش شەوکەت کوێ ئەو هاوڵاتییەی دەستگیراوە بەبواری نیوزی راگەیاند ” باوکم، ئەندامی لیژنەی شێخانی سەر بە لقی ۲٠ی پارتی دیموکراتی کوردستان بوە، ماڵمان لە گوندی ملکیشانی نزیک لە ناحیەی قەسرۆکە. باوکی من کادیرێکی دلسۆزی پارتی بو، تەنانەت لەهەڵمەتی بانگەشەی هەڵبژاردنی رابردودا لەگیرفانی خۆی نزیکەی ۸٠ هەزار دۆلاری بۆ پارتی خەرجکرد، بەڵام پارتی بەیەک دینار هاوکاری باوکی منی نەکرد کە پێشتر بەڵێنی هاوکاریکردنی پێدابوو”.

Read More »

میدیای پەکەکە:بکوژانی شەهید شوکری دەستگیر نەکراون

دەزگای زانیاریی ڕایگەیاند، کە بکەری دوو هێرشەکەی دوێنێی سلێمانی دەستگیرکراوە، بەڵام بەپێی زانیارییەکان، دەستگیرکراوەکە ئەو کەسەیە، هێرشی کردووەتە سەر فەرهاد باریش و بکوژانی شەهید شوکری سەرحەد هێشتا دەستگیر نەکراون. Read More »

دیسان بادینان..

بەهزاد محسین:
ئێمە ھەر جارێک بۆ پشتیوانی ھاوڕێ دەسگیرکراو و مەغدورەکانی نەوەی نەھری و پیران و خانی دەچینە بەردەم دادگا، ھەمیشە بەرامبەر ھیممەت و ھەیبەتی ئەوان بۆ ئازادی و ملکەچنەبون، قەرزارمان دەکەنەوە.
ئەوان جگە لە چەسپاوی و تەسلیمنەبون و مسوڕییان لەسەر ھەق و مافی خۆیان ھەرگیز دوای ئەو فشار و ئازارە زۆرەش، ھیچ یەکێکیان نققەیەکی سلبییان لەسەر بەناو تاوانەکانیان لەسە یەکتر نەگوتوە.
بەڕاستی ئەوە ھەقبێژی و ڕاستگۆییە لەنێوان ھاوڕێ ھاوزیندانەکان و نەچونە ژێر تۆمەتێک، کە ھەر لە بنەماوە وجودی نیە. دەسەڵات ھەرچەندە ھەوڵی دا، سەھوی فەرمو، کە ھەریەکێک لەوانە بکاتە شایەد، بۆ تاوانێک کە نیە و نەبووە.
ئەی پیاوە گەورەکانی دەسەڵات و دادگا و ئاساییش! بەلای کەمی دەبو لەو ھەوڵەتان ھێندە سەرچیغ نەچوبان و ئازادیخوازانتان وەک پیاوە بچوکەکانی خۆتان نەدیبا. دەبو بزانن، گەر ئەوان پیاوی شایەدی درۆیینەبان لەسەر ھاوڕێکانیان، لەمێژ بو ویژدانیان خستبووە ژێر پێ و لەگەڵ ئێوە بەدەم گەندەڵی و پولپەرستی و تەقریرنوسیەوە قاوەیەکیان لەگەڵ دەخواردبونەوە!
ئێمە لەوێدا قەرزاری زیندانیانی بادینانین، ئەگەرچی ئێمە بۆ پشتیوانی ئەوان دەچینە دادگا، تا ھەست بە بێکەسی نەکەن و ھەست بە ھاوسۆزی بکەن، بەڵام ئەوان بەو عەزم و ئیرادەیان بۆ ئازادی و مافی تاک و ئازادی ڕادەربڕین، لەنێو دادگا و قەفەسی تۆمەتباریدا بەو دەنگە بەرزەوە بانگی ئازادی دەکەن، وزە و ئومێد و گەشبینیەکی زۆر گەورەمان پێدەدەن، لێرەیە کە ھەست بە شەرمەزاری ئەو ڕوحە گەوانە دەکەین.

سزادراوێکی بادینان لە زیندانەوە پەیامێک بڵاودەکاتەوە

پاش ئەوەی چوار سزادراوی بادینان زیندانى ئاسایشی هەولێرەوە گواسترانەوە بۆ چاکسازى گەوران، ئەیاز کەرەم یەکێک لە سزادراوانی بادینان لە زیندانەوە پەیامێکی لە رێی ئێن ئاڕ تییەوە بڵاوکردەوە.

لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا ئەیاز کەرەم یەکێک لە سزادراوانی بادینان بە ئێن ئاڕ تی راگەیاند، “لە هەفتەی رابردووەوە دەستیان بە مانگرتن بۆ ئازادی کردووە و دۆخیان بەرەو خراپی دەڕوات.”
ئەیاس ئەکرەم سوپاس و پێزانینی خۆی بە هەموو خەمخۆرانی کەیسەکەیان دەربڕی.باسی لەوەشکردووە، “شوێنی من، شێروان شێروانی، شڤان سەعید و هاریوان عیسا گواستراونەتەوە لە ئاسایشی گشتیەوە بۆ چاکسازی گەورانی هەولێر.

داواشیان لە بەرپرسانی زیندانەکە کردووە بەیەکەوە بن، بەڵام رێگەیان نەداوە بەیەکەوەبن و لە یەکترجیاکراونەتەوە.

ماوەی زیاتر لە نۆ مانگە، ژمارەیەک چالاکوان و رۆژنامەنووسی بادینان لەلایەن دەزگا ئەمنییەکانی هەرێمەوە بەچەند تۆمەتێک دەستگیرکراون، دواتریش دادگای پێداچوونەوەی هەولێر بڕیاری سزای شەش ساڵ زیندانیکردنی بۆ پێنج لەو دەستگیرکراوانە دەرکرد، سەرباری رەخنەکانیش لە بڕیارەکە، بەڵام دواجار دادگای پێداچوونەوە بڕیارەکەی پەسەندکرد.

هاوکات، مونا یاقو سەرۆکی دەستەی مافی مرۆڤی هەرێم لەبارەی دەستگیرکراوانی بادینانەوە باسی لەوەکردووە، دەستگیرکراوانی بادینان لە شوێنێکی زۆر قەرەباڵغدان و ئەوەش به‌تایبه‌تی بۆ ئەم بارودۆخه‌ی کۆرۆنا به‌دڵنیاییه‌وه‌ شتێکی مه‌ترسیداره‌.

ژن لە شارستانییە کۆنەکاندا – یۆنانی کۆن بە نموونە

هاوژین زیبا:
ژمارە و جۆری سەرچاوە کۆنەکان کە لە ئەمڕۆ لە بەردەستدان، نە زۆرن و نە جێگەی متمانەن، بەتایبەت ئەوانەی کە لەسەر بارودۆخی ژن لە چاخەکۆنەکاندا نووسراون .
بۆ نموونە زۆربەی ھەرە زۆری ئەو سەرچاوانە دەڵێ لە یۆنانی کۆندا ژنان ھیچ مافێکیان نەبووە؛ نە مافی خاوەندارێتی، نە مافەکانی میرات و نە مافی دەنگدان. ئەرکیان تەنیا پەروەردەکردنی مناڵ و ئەنجامدانی ئیش وکار وفرمانەکانی ماڵ بووە، بەڵام ئایا ئەم سەرچاوانە ھەموو شتێکن و تەواو جێگەی باوەڕن؟ وەڵامەکە ئاسان نییە چونکە نووسەری بابەتەکان ھەموویان پیاو بوون، جگە لەمەش پانتایی باسەکان تەواوی یۆنانی کۆنیان نەگرتۆتەوە، تەنیا لە سنووری شاری ئەپینادا قەتیس کراون.
سەرچاوەگەلی تر ھەن کە باس لە بارودۆخی ژنانی ئەسپارتە دەکەن .
 ئەوان شتێکی دیکە دەڵێن؛ ژنانی ئەسپارتە دەبوو وەک پیاو وەرزش و چالاکیی جەستەییان ھەبێ، مافی موڵکداری و ئازادیی شەرابخواردنەوەشیان ھەبووە.
چەند توێژێکی دیکەی ژنانیش ھەبوون کە لە پێگەوئاستی تایبەتدا بون ، بۆ نموونە ژنانی کاسپکار، ژنانی فەرمانبەر لە دەزگاکانی دەوڵەتدا، ھەروەھا لەشفرۆشان کە پیشەکەیان ئاشکرا و ددانپێدانراو بووە.
جگە لەمانەش بوار ڕەخساوە بۆ ھەڵکەوتنی ژنانی نائاسایی و لێھاتوو لە بوارە جیاوازەکاندا ؛ شاعیری ژن ، فەیلەسوف و پزیشک و سەرکردەو فەرماندەی ژن ڕێگری لە ھەڵکەوتنیان نەکراوە.
بەڵام گەورەترین پێگەی ژن لە وڵات وشارستانی یە کۆنەکاندا توانیوێتی خۆی لە ناو ئایین و ئەفسانەکاندا بەرجەستە بکات.
ئوپینا، خواوەندی ژیری و بەخشندەی و بەھا و زیرەکی ژنە لەکۆمەڵگا کشتوکاڵییەکەی یۆنانی کۆندا خواوەندەکانی پیت و بەرەکەت ژن بون.
شانبەشانی ئەمەش ، یۆنانی کۆن، وەک کۆمەڵگایەکی نێرسالار، زۆرێک لە کەسایەتی و سیمبولە خراپەکانی ناو ئەفسانەکانی بریتین لە ژن. 
ژن ھێمایە بۆ ڕق و پیلان و تۆڵە و ئاژاوەنانەوە و ناپاکی. لە ھەندێک داستان و ئەفسانەشدا ستایشی وەفای ژن کراوە کە پاکیزەیی خۆی پاراستووە کاتێک مێردەیەکی چەندین ساڵ لێی دوور بووە.
لە قۆناغی منداڵیشدا جیاکاری گەورە ھەبووە لە ڕەخساندنی دەرفەتی پەروەردەو فێرکردن. کچان بە دەگمەن خراونەتە قوتابخانە تاکەوەرزشێکیش کە ڕێپێدراو بووە بۆ کچانی ئەو سەردەمە تەنیا ھەر سەماکردن بووە.
خاڵێکی دیکە لە تایبەتمەندییەکانییۆنانی کۆن ئەوەیە کە پێویست بوو ھەموو کچێک سەرەنجام ھاوسەرگیری بکات، کۆمەڵگای یۆنانی کۆن شوێنی ژنی پێگەیشتووی بێ ھاوسەری تێدا نەبووە.

رێكخراوی CPT: چوار لە زیندانیانی بادینان بەهۆی مانگرتنیان، سزادراون

تیمی كوردستانی عێراقی رێكخراوی بنیاتنه‌ری ئاشتی مسیحی نێودەوڵەتی ناسراو بە CPT رایگەیاند، بەهۆی دەستپێكردنی مانگرتن لە زینداندا، چوار لە زیندانیان بادینان سزادراون و بەهیچ شێوەیەك رێگەیان پێ نادرێت تەلەفۆن بۆ خانەوادەكانیان بكەن تاوەكو مانگرتن دەشكێنن.
 رێكخراوەكە، رۆژی پێنجشەممە(٩\٩\٢٠٢١)، لە راگەیەندراوێكدا وتویەتی”بەھۆی دەستپێکردنی مانگرتن لە زینداندا، چوار لە زیندانیانی بادینان بە ناوەکانی: شێروان تەھا، مەسعود عەلی، کارگەر عەباس و بەندەوار ئەیوب لە زینداندا سزادراون.”

ئەوەشی خستۆتەڕو”ھەر چوار زیندانیەکە، بەھیچ شێوەیەک ڕێگەیان پێنادرێت کە تەلەفون بۆ خانەوادەکانیان بکەن تاوەکو مانگرتن دەشکێنن.”

بەپێی راگەیەندراوەكەی ئەو رێكخراوە، “لەو کاتەوەی کە زیندانیەکان مانگرتنی تاوەکو مردنیان بەھۆی دواخستنی پڕۆسەی دادگاییکردنیان راگەیاندوە، بارودۆخیان لە زینداندا خراپتربوە.”

نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان و ڕێكخراوه‌كانی مافی مرۆڤ له‌ مانگرتنی چالاکوانانی بادینان لە زیندان ئاگاداركرانه‌وه‌

چه‌ند كه‌سایه‌تی و په‌رله‌مانتارێكی پێشوو نامه‌یه‌ك ئاڕاسته‌ی سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای دادوەری عێراق، نوێنەری تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان لە عێراق، باڵیۆزخانەکانی ئەمریکا و یەکێتی ئەوروپا و رێکخراوەکانی مافی مرۆڤ سه‌باره‌ت به‌ مانگرتنی چالاکوانانی بادینان لە زیندان ده‌كه‌ن.

هه‌ر یه‌كه‌ له‌ ئه‌حمه‌د حه‌مە رەشید، سۆران عومه‌ر، غالب محه‌ممه‌د، سەرکەوت شه‌مسه‌دین و ڕێبوار که‌ریم له‌ نامه‌كه‌دا ئاماژه‌ به‌ خراپیی ڕه‌وشی زیندانییان ده‌كه‌ن و ده‌ڵێن: لە ئێستادا مانیان لە نانخواردن گرتووە و بەو هۆیەوە لە ڕەوشێکی خراپی تەندروستی دان و لەلایەن هێزە ئەمنییەکانیشەوە روبەروی سزادان و سوکایەتیپێکردن دەبنەوە و هەموو هۆکارێکی پەیوەندیکردنیان بە کەسوکاریان و پارێزەرەکانیان لێ قەدەغەکراوە.

ده‌قی نامه‌كه‌:

بەرێز/ سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای دادوەری عێراق
بەرێز/ نوێنەری تایبەتی نەتەوە یەکگرتووەکان لە عێراق
بەرێز/ باڵیۆزخانەکانی ئەمریکا و یەکێتی ئەوروپا
بەرێز/ رێکخراوەکانی مافی مرۆڤ
بابەت/ مانگرتنی چالاکوانانی بادینان لە زیندان
بەرێزان ئێوە ئاگادارن ماوەی زیاتر لە یەک ساڵە دەسەڵاتی هەرێم دەیان هاوڵاتی مەدەنی دانیشتوی پارێزگای دهۆک لە زیندان توند کردووە تەنیا لەبەرئەوەی داوای مافە داراییەکانی خۆیانکردووە، جگە لە پێنج کەسیان کە بە نادادگەرانە سزا دراون، ئەوانی تریان بێ هیچ بریارێکی دادگا لە زیندانەکان راگیراون و چەندینجارە دانیشتنی دادگایکردنیان دوادەخرێت.
ئێمە ئاگادارتان دەکەینەوە لە خراپی رەوشی ئەم زیندانیکراوانە کە لە ئێستادا مانیان لە نانخواردن گرتووە و بەو هۆیەوە لە ڕەوشێکی خراپی تەندروستی دان و لەلایەن هێزە ئەمنییەکانیشەوە روبەروی سزادان و سوکایەتیپێکردن دەبنەوە و هەموو هۆکارێکی پەیوەندیکردنیان بە کەسوکاریان و پارێزەرەکانیان لێ قەدەغەکراوە.
بەرێزان، لە ئێستادا رەوشی دادگا لە هەرێمی کوردستان لەوپەری خراپیدایە و بەتەواوی لەلایەن حزب و چەند کەسێکەوە کۆنترۆڵکراوە و دادوەرەکان ئیرادەیان لێسەندراوەتەوە و ئەمەش هەوێنی دروستبونی نا ئارامی سیاسی و ئەمنی زیاترە و بەرپرسیاری ئەم رەوشەش دەخەینە ئەستۆی حکومەتی هەرێم، داواش لە هاوپەیمانان و دۆستانمان دەکەین کە فشارەکانیان چر بکەنەوە بۆ کۆتایهێنان بەم رەشەو نالەبارە.
غالب محه‌ممه‌د عه‌لی
سەرکەوت شه‌مسه‌دین
ئه‌حمه‌د حه‌مە رەشید
سۆران عومه‌ر
ڕێبوار که‌ریم

عربي:

اعلان ناشطين بهدينان إضرابهم عن الطعام في السجن

السيد/ رئيس مجلس القضاء الأعلى العراقي.

السيدة/ الممثلة الخاصة للأمين العام للأمم المتحدة في العراق.

السادة/ سفراء الولايات المتحدة و الاتحاد الاوروبي في العراق.

منظمات المهتمة والخاصة بحقوق الانسان في العراق.

م/ إضراب ناشطين بهدينان عن الطعام في السجن

لا يُخفى عليكم قيام السلطات في اقليم كردستان باعتقال العشرات من المواطنين المدنيين من سكنة محافظة دهوك و زجهم في المعتقل منذ أكثر من سنة من الآن، جراء مطالبتهم بصرف مستحقاتهم وحقوقهم المالية، و أما في ما يخص الأحكام القضائية الصادرة من المحكمة، فقد صدرت بحق خمسة منهم أحكاماً قضائية تعسفية و مجحفة، أما الآخرين فهم لازالوا رهن الاعتقال دون توافر وإصدار أَيّة أحكام قضائية وهذا في ظل تسويف سياسي صارخ يمارسه القضاء في قضية البت بالأحكام! نحن نود اعلامكم بتدهور حالة المعتقلين الصحية، بعد إضرابهم عن الطعام، و اعلامكم ايضاً بسوء التصرف الذي يمارس ضدهم من قبل سجانيهم والذي وصل حد تعرضهم الى “اهانات”، فضلاً عن قطع كل وسيلة من وسائل الاتصال مع عوائلهم وذويهم! أيها السادة المحترمون، من الضروري بالنسبة لنا إعلامكم بما يمر فيها القضاء في اقليم كردستان اليوم من الظروف السيئة وغير الصحية التي خلفتها السيطرة الحزبية والشخصية و سلب الارادة التي طالت القضاة بشكل عام، و هذا بحد ذاته يؤسس الى الاضطراب الامني والسياسي فضلاً عن تهديده المباشر للسلم الأهلي. نحن نحمل حكومة اقليم كردستان مسؤولية ما يحدث، ونناشد في الوقت نفسه حلفائنا واصدقائنا بغية المضي باتجاه تكثيف جهودهم و ضغوطهم من اجل انهاء هذه الظروف العصيبة و تجاوزها!

غالب محمد علي

سركوت شمس الدین

احمد حمە رشيد

سوران عمر

ريبوار کریم

بکوژە جەللادەکانی ڕۆژنامەنووسان کێن؟

شووشان مستەفا و موتەڵیب حەسەن

نزیکەی ”دەیە”یەک بەسەر دوو لە قێزەونترین ئەو تاوانانەدا تێدەپەڕێت کە لەمێژووی کوردستاندا دوو پەڵەی ڕەشن بەناو چەوانی دوو بنەماڵەی دەسەڵاتداری کوردەوە. لە٢٠٠٨ سۆرانی مامە حەمە کە ڕۆژنامەنووسێکی ئێجگار بوێرو ئەکتیڤ بوو لەم شارەی ئێمە لەکەرکوک لەلایەنی بنەماڵەی جەلال تاڵەبانیەوە تیرۆرکرا، لەبەرئەوەی چەند ڕاپۆرتێکی ڕەخنەئامێزی لەسەر یەکێتی لەمیدیاکاندا بڵاوکردبوویەوەو بەنیازیشبوو پەردە لابدات لەسەر چەندین نهێنی ئابڕوچوانەو سکانداڵی چەند سەرکردەیەکی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان، کە چۆن دەستدرێژی سێکسیان کردۆتە سەر ژنان و ئیستیغلالی دەیان قوتابی زانکۆییان کردووەو پەیوەندیشیان لەگەڵ ئافرەتە لەشفرۆشەکان هەبووە، بەڵام بەرلەوەی فریای بڵاوکردنەوەی ئەم نهێنیانە بکەوێت تیرۆرکرا.

سۆران بەدەنگی بەرز وتی کەبکوژەکان سەرقاڵی تیژکردنی تیغی خەنجەرەکانیانن بۆبڕینی سەری من و نوکی قەڵەمەکەم. سەردەشتیش وتی: لەچەند ڕۆژی ڕابردودا بۆیەکەمین جار پێیان وتم، کە تەمەنت چەندی نەماوە، یان بەوتەی خۆیان مۆڵەتی هەناسەدانم لەم شارەدا نەماوە، بەڵام نەباکم بەمردنە و نەئازاردان، لەچاوەڕوانی کۆتایی هاتنی مۆڵەتەکەمم، تابەدیداری بکوژەکانی خۆم بگەم، دوعاش دەکەم مردنێکی تراژیدیام پێببەخشن کە شایستەی ژیانە تراژیدیاکەم بێت، بۆیە ئەم قسانە دەکەم تابزانن ئەوەی ئێمە دەترسێنێ بەردەوامی ئەم ڕۆژگارەی ئێستایە بۆ نەوەیەکی داهاتوو، نەک مردنی خۆمان، کاری منیش خۆشبەختی برا بچوکەکانمە، نەک خۆم، زۆر بەسادەیش تاکە هۆکاری نیگەرانی من لەم هەڕەشانە ئەوەیە، کەهێشتا زۆر شت ماون قسەیان لەسەر بکەین و هەرئاوا بەجێیان بێڵین، بەدبەختی ئەم دەسەڵاتە ئەوەیە، کەباکی بە مردنی نەوەکانی خۆی نییە.
بەڵام تائەو شوێنەی کە ماوین دەبێ قسە بکەین، لەو شوێنەش کەتەمەنمان کۆتایی هات با هاوڕێکەم خاڵێکم بۆ دابنێ و بێتە سەر دێڕێکی نوێ و سەرلەنوێ دەست پێبکاتەوە. بەڵی سەردەشت گیان ئێمەی هاوڕێ و هاوپیشەت ئەوا خاڵت بۆدانانێین و دێڕی نوێش دەستپێناکەین، بەڵکو لەسەر هەمان دێڕی تۆو ڕێبازو باوەڕی تۆ بەردەوام دەبین، ئەگەرچی دەزانین هەمان چارەنوسی تۆمان دەبێت. دە ساڵ لەمەوبەرو لە٢١/ ٧/ ٢٠٠٨دا ڕۆژنامەنووسی چالاک سۆران لەبیستویەکەمەیین بەهاری تەمەنیدا بەدەستی جەللادەکانی یەکێتی لەم کەرکوکە بەبەرچاوی دایکو خوشکیەوە تیرۆرکرا.

هەشت ساڵ لەمەوبەریش لە بیست و سێهەمین بەهاری تەمەنیدا، لە ٥ی ئایاردا گەنجێک کە دەسەڵاتێک ڕۆحی لە پێنوسەکەی چوو بوو، لەم هەولێرەی کە دەسەڵاتدارانی میرنشینی زەرد سەری قسەو بنی قسەیان ئەوەیە کە پایتەخت شارێکی سەقامگیرەو بەقەولی خۆیان مێرولە دەربازی نابێت، بەڵام سەردەشتەکەم لەبەر دەم زانکۆکەیدا بەبەرچاوی خەڵکەوە، بەبەرچاوی پۆلیس و ئاسایشەوە، دەڕفێندرێت. دوای ڕۆژێکیش بەقودرەتی قادر لە دەیان بازگەی چڕو توند ئاودیو دەبێت بەرەو موسڵ. بۆ ئەوەی گومانەکانیش بەلایەکی تردا بڕۆن دوای شەهید کردنی تەرمەکەی لە نزیک کۆمیتەیەکی یەکێتی فڕێدەدرێت. سادەترین بەڵگەش بۆ یەکلایی کردنەوەی گومانەکان بۆ لای بنەماڵەی دەسەڵاتداری بارزانی، ئەمەنە بەسە کە فیشەک بە ناو دەمیەوە نراوە، ئەم دەمەی کە بە قەولی خۆیان شەڕەفی ئەوانی پێ لەکەدار کراوە.

جارێ هەتا ئێستا ئێمە نازانین ئەم شەڕەفە چییە؟ لە کوێیە؟ ڕەنگی چۆنە؟ ئەم شەڕەفەی ڕۆحی مرۆڤی قوربان دەکرێت ناتوانین نە بیبینین، نە دەستی لێدەین، نەبیدۆزینەوە، داخەکەم زۆرینەی کۆمەڵگای کوردی هەموو شەڕەف و نرخی ژیانیان لەناو ڕانی ژن و کچەکانیاندا ئەدۆزنەوە. لای هەردوک بنەماڵەی دەسەڵاتداری جەلال تاڵەبانی و مەسعود بارزانی تەنها شەڕەف خەتی سورە، نەک ڕۆحی مرۆڤ، بەڵام لەڕاستیدا شەڕەف هەرچیەک بێت، زۆر لەوە بچوکترە کە مرۆڤی لەسەر بکوژرێت، بەڵام سەردەشت نەک شەڕەفی کەسی لەکەدار نەکردووە، بەڵکو تەنها وتی من عاشقی کچەکەی سەرۆکم، ئەرێ باجی ئەم قسەیە کوشتنە؟ ئاخر ئەگەر کچەکەی ئێمە گەورەبوایەو سەردەشت عاشقی بوایە، ئێمە کچەکەمان پێشکەش دەکرد نەک بیکوژین.

دیارە وەک بنەماڵەی سەردەشت دەڵێن تەنها بەیەک وشەش بێت، هیچ کێشەیەکی کۆمەڵایەتیی نەبووە، جگە لەو بابەتەی کە بەناونیشانی (عاشقی کچی سەرۆکم) کە بەڵگە نەویستە لەسەر تەنها ئەم بابەتە کوژرا، ئەو منداڵەی کە هێشتا لەناو بێشکەدایەو تەنها دایەو بابە فێر بووە، ئەگەر لێی بپرسین ئەرێ سەردەشت و کاوەو سۆران کێ کوشتنی، تەنها بۆ ئەم وەڵامە دێتە گۆو وەڵامی دروستمان ئەداتەوە. ئەم پۆلە ڕۆژنامەنووسە تیرۆرکراوە چەمکی موقەدەسی بنەماڵەی کاڵ کردەوەو ئەمەیان چرپاند بەگوێی دەسەڵاتداران کە لەم وڵاتەدا هیچ بنەماڵەیەک موقەدەس و مەرجەع نییە، وە کچی سەرۆک خەتی سور نییە، بەڵکو تیرۆرو کپ کردنی دەنگی ئازاد خەتی سورە.

لەسەرەتای ڕووداوەکەی سەردەشت، خەڵکی ئازادیخوازو گەنجانی وڵات و ڕۆژنامەنوسان هەموو هاواریان کرد بێدەنگ نابین، بەناڕەزایەتی و خۆپیشاندانی جەماوەری لەشارو شارۆچکەکانی کوردستان فشارێکی توندیان خستە سەر دەسەڵات، بەبێ ئەوەی پەنجەی تۆمەت بۆ کەس درێژ بکەن، بەڵام وەک پەندێکی پێشینان هەیە دەڵێت (دار هەڵبڕە سەگی دز دیارە) بۆیە هەر زوو بنەماڵەی بارزانی توشی قەلەقی هاتن و هەروەک لەلایەن خۆپیشاندەرانەوە ختوکە بدرێن، ئیتر لەهیکەوە پارتی توشی بەرز بونەوەی زەخت و شەکرە بوو. نمونەی ئەم دەسەڵاتو ئەم حوکمڕانیە لەکوێی دونیادا بوونی هەیە؟ تیرۆری دەنگی ئازاد دەکات، دواتر خۆڵ ئەخاتە چاوی خەڵکەوەو وەڵامێکی مەنتیقی پێنییە بۆ ئەم پرسیارگەلەی لای ڕای گشتی دروست بووە، لەمەش سەیروسەمەرەتر ئەوەیە کە نەشەرم دەکات، نەحیساب بۆ دادگاو یاسا دەکات، نە ترسی هەیە، نە گوێ دەگرێ، نەتێدەگا، نەک هەر تێناگا بەڵکو بڕیاریداوە تێنەگا.

تیرۆرکردنی ئەم پۆلە ڕۆژنامەنووسە، کوشتنێکی ئاسایی و تاوانکاری نەبوون، بەڵکو ئەوان ڕۆژنامەنوس بوون، کوشتنیشیان هێما بوو بۆ کوشتنی ئازادی، بۆیە ئەوان لەوە دەرچوون کەتەنها کوڕی بنەماڵەی خۆیانبن، ئەوان ئێستا موڵکی نیشتیمانن، موڵکی هەریەکێک لە ئێمەن، کەیسەکانیشیان بەنەتەوەیی کراوەو هاوکات سومبول و نازناوی ئازادییان پێبەخشراوە. بەگوێرەی ئەم داتایەی لای من هەیە دەبێژێت: سەبارەت بەم پۆلە شەهیدە ڕۆژنامەنووسە لەئینتەرنێتو بەدیاریکراویش لە گۆگڵو یوتوب یەک ملیۆن دۆکومێنتو ڕاپۆرت هەیە. ئەمە شتێکی دەگمەنە لەمێژوودا، بۆیە ئێمەی ئازادیخوازان و ڕۆژنامەنوسان، ئەنجامی سیناریۆئامێزی ئەم لیژنانە ڕەت دەکەینەوە، وە هەرگیز ڕێگە بە هیچ کەسێک نادەین ئەم کەیسانە دابخات، بەڵکو بەکراوەیی دەمێننەوە هەتا ئەو ڕۆژەی لیژنەیەکی سەربەخۆ لەژێرچاوەندێریەکی نێودەوڵەتی و دادگایەکی سەربەخۆ لێکۆڵینەوەی جددییان تێدادەکرێتەوە.

سەردەشت، سۆران، کاوەو ڕۆژنامەنووسانیتر بە گیانی خۆیان ئاڵای ئازادیان بەرز کردەوە، ئێمەش بەهەر فیداکاریەک بێت ئەم بەرزیە بەرزو بەرزتر دەهێڵینەوە، چونکە ئازادی بۆ مرۆڤ ناهێتە خوارەوە بەڵکو دەبێت مرۆڤ بۆی بچێتە سەرەوە. ئێمە کە ئەمڕۆ یادی هاوڕێ و هاوپیشەمان سۆران دەکەینەوە، بەهەمان شێوە ڕێزدەگرین لە خەباتی ڕۆژنامەوانیی کاوەو عبدوستارو سەردەشتو دەیان ڕۆژنامەنووسیتر کە پێشو پاشی ئەوان شەهید بوون، کە لەساڵی ١٩٩١وە ٢٤٦ ڕۆژنامەنووس لەعێڕاق لەسەر ئازادی ڕادەربڕین کوژراون، وە ئێستا کە ئێمە لەساڵی ٢٠١٨داین هێشتا سیلسیلەی کردەوە تیرۆریستییەکان، ڕفاندن، ئەشکەنجەدان و سوکایەتیپێکردنی ڕۆژنامەنووسان لەلایەن گشت حیزبە عێڕاقییەکانو بەدیاریکراوی لەلایەن یەکێتی و پارتییەوە بەردەوامی هەیە، کەهەموو ئەم ڕۆژنامەنووسانە قوربانی هەمان ڕێگاو هەمان دەستی ڕەشی هەرسێک دەسەڵاتی سوننی، شیعەو کوردین. بەتایبەتی بنەماڵەی دیکتاتۆری بارزانی و تاڵەبانی مێژوویەکی قێزەون و تاریکیان هەیە لەکوشتنی نوسەران و دەنگە ڕەخنەگرەکان.

هیچ گومانێک نییە کەوا بکوژەکانی سەردەشت و سۆران دوو دەستی دوو جەستەو دوو بنەماڵەو یەک عەقڵیەتن. تیرۆری سەردەشت ڕاستەوخۆ کردەوەکە بە فەرمانی کوڕی بارزانی ئەنجامدراوەو تیرۆری کاوە گەرمیانی و سۆرانیش هاوشێوەی سەردەشت لەلایەن یەکێتی نیشتیمانی کوردستانەوە ئەنجامدراون، بەتایبەتی و زۆربەدیاریکراوی لەلایەن جەللادەکانی ئەندامی مەکتەبی سیاسیی یەکێتییەوە بەناوی ”مەحمود سەنگاوی” کەبەفەرمانی ئەو کاوە گەرمیانی کوژراوە. مەحمود سەنگاوی وەکو سەرکردەیەکی سەربازی چەندین هەزار چەکداری شەخسی خۆی هەیەو چەند بیرە نەوتێکی داگیرکردووە، کەسێک کەبتوانێت بیرەنەوت داگیربکات زۆر بەئاسانیش ئەتوانێت کە ڕۆژنامەنووسێک بکوژێت کەڕەخنەی لێدەگرێت.

دواتر یەکێتی تەنانەت ئاگاداری پێشوەختەی کوشتنی سەردەشت بووەو هاوکاری بکوژانی سەردەشتیان کرد لە موسڵ. یادکردنەوەی ئەم شەهیدانەی ڕێگای قەڵەم وەک کولتورێک بابچەسپێ و لەهەر ساڵوەگەڕێکدا، کورزێکی کوشندەو شەرم ئامێزە بۆ دەسەڵاتدارانی کورد. بۆیە هەموو دەسەڵاتدارانی کورد وەکو یەک هەژمار دەکەم چونکە، ئەم ئینتیفاقە سیاسییەی لەنێوان یەکێتی و پارتی کراوە کە لەپێناو دابەشکردنی پارەوپول و دەسەڵاتە، وایکردووە کە لەبەرانبەریەکتریداو لەئاستی تاوانی ئەوا قێزەوندا بێدەنگ بن، یەکێتی و پارتی هێندە بەخراپ باوەشیان بەیەکا کردووە، کە قسەیەک هەیە دەڵێت جیاوازیەکانی یەکێتی و پارتی تەنها وەک کۆکاکۆلا و بیبسی کۆلا.

عه‌ماله‌ت چیه‌

لەتیف فاتیح فەرەج :
1
یه‌كێك له‌و تۆمه‌تانه‌ی دراوه‌ته‌ پاڵ هه‌ندێك له‌ گیراوه‌كانی بادینان و بڕیاره‌ له‌ سه‌ری دادگای بكرێن ، تۆمه‌تی عه‌ماله‌ته‌ ، به‌ڵام عه‌ماله‌ت بۆ كێ‌ ، نوكته‌كه‌ له‌ وه‌دایه‌ هاوارنامه‌كه‌ی كه‌س و كاری گیراوه‌كان ده‌ڵێن گوایه‌ عه‌ماله‌ته‌كه‌ بۆ به‌رهه‌م ساڵح و مسته‌فا كازمیه‌ ، به‌رهه‌م ساڵح سه‌رۆك كۆماری عیراقه‌و به‌ پێی پۆسته‌كه‌شی هه‌ر هاوڵاتیه‌كی ئه‌م عیراقه‌ له‌ زاخۆوه‌ تا فاو ده‌توانێ‌  له‌باره‌ی خۆی ، خانه‌واده‌كه‌ی ، سنورو ناوچه‌كه‌یه‌وه‌ زانیاری بداتێ‌ ، ئه‌مه‌ هه‌رگیز ناچێته‌ خانه‌ی عه‌ماله‌ته‌وه‌ ، هاونیشتمانیه‌ك باسی بارو دۆخێك بۆ سه‌رۆكی وڵاته‌كه‌ی بكات ، دادگای كردن به‌م تۆمه‌ته‌ ده‌چێته‌ خانه‌ی گه‌مژه‌ییه‌وه‌ ، ئه‌مه‌ بۆ مسته‌فا كازمیش هه‌ر وه‌سایه‌ ، مسته‌فا كازمیش به‌رپرسه‌ له‌ ژیان و بوونی خه‌ڵك و ده‌كرێت عه‌رزوحاڵ و سكاڵاو نامه‌ی بۆ بنێردرێت ، نه‌شوره‌ییه‌و نه‌تاوان ، شه‌رم و شوره‌یی ئه‌وه‌یه‌ گه‌نده‌ڵی بكه‌یت .
2
نوسینی راپۆرت بۆ ملشكاندنی هاونیشتمانی خۆت عه‌ماله‌ت نیه‌ ، ماستاو كردن و چه‌مانه‌وه‌ له‌ به‌ر دوژمن عه‌ماله‌ت نیه‌ ، ده‌ستخستنه‌ نێو ژیانی خه‌ڵك بۆ به‌رژه‌وه‌ندی وڵاتان عه‌ماله‌ت نیه‌ ، شكاندنی شكۆی هاوڵاتی وڵاته‌كه‌ت عه‌ماله‌ت نیه‌ ، كه‌چی ئه‌گه‌ر كه‌سێك له‌ سه‌ر بارودۆخی سلێمانی ، هه‌ولێر ، دهۆك ، راپۆرتێك بداته‌ به‌رهه‌م ساڵح یان مسته‌فا كازمی عه‌ماله‌ته‌ ، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌ نه‌زانی هیچی تر نیه‌ ، ئه‌ركی حزب و حكومه‌ت دروستكردنه‌وه‌ی مرۆڤی كورده‌ نه‌ك تێكشكاندن و سه‌گ تێبه‌ردانی ، راستكردنه‌وه‌ی مرۆڤی كورد بۆ ئه‌وه‌ی له‌ هه‌قی خۆی و خه‌ڵكی ناوچه‌كه‌ی و شارو شوێنه‌كه‌ی بێته‌ ده‌نگ ئاكاره‌ نه‌ك عه‌ماله‌ت ، ئه‌گه‌ر بڕیار بێت به‌رهه‌م ساڵح و كازمی گوێ‌ له‌ خه‌ڵك بگرن و به‌ دواداچوون بۆ كێشه‌كانیان بكه‌ن ، من ئاماده‌م هه‌موو رۆژێ‌ به‌ ئاشكرا و به‌ ناوی خۆمه‌وه‌ باسی بارو دۆخی هه‌رێمیان بۆ بكه‌م ، وه‌ك چۆن به‌ ره‌خنه‌ برینه‌كان نیشانده‌سه‌ڵاتی هه‌رێم ده‌ده‌ین ، كه‌چی ئه‌وان كه‌یفیان به‌ ماستاوه‌ .
3
چی شه‌رمێكه‌ به‌و جۆره‌ مامه‌ڵه‌ له‌ ته‌ك هاونیشتمانیه‌كانی خۆتا بكه‌ی ، چه‌ند ناشرینه‌ دیندار زێباری داوای سه‌رچاوه‌ی زانیاری و هه‌واڵ له‌ رۆژنامه‌نووس بكات و ئه‌و سه‌رزه‌نشتی میدیاكاران بكات ، چه‌ند ناشرینتره‌ سه‌ندیكای رۆژنامه‌نووسان له‌ سه‌ر ئه‌و قسه‌یه‌ نه‌یه‌ته‌ ده‌نگ و داكۆكی له‌ ئه‌ندامه‌كانی نه‌كات، چه‌ند وێرانه‌یه‌ وڵاتێك به‌رپرسه‌كانی گومان بخه‌نه‌ سه‌ر هاوڵاتیه‌كانی و بۆ لێدان له‌ تاك تاكی ئه‌وانه‌ی ده‌یانه‌وێ‌ سبه‌ینێ‌ روناك بێت ، تۆمه‌ت و بوختان و سیناریۆ دروستبكرێت ، چه‌ند جاشخانه‌یه‌ نیشتمانێك جاشه‌كانی جنێو به‌ باشه‌كانی بده‌ن .